Kendini İdeoloji Saymayan Görüşler ve Eleştirinin Sınırı

Bir apartman toplantısını düşünelim. Yönetici aidatların eşit bölüştürülmesini önerdiğinde kimse bunu bir görüş olarak görmez, 'herkes bunu zaten bilir' denir ve konu kapanır. Oysa aynı öneri gelir farkına ya da kat büyüklüğüne göre yapılmış olsaydı tartışma açılırdı. Demek ki bazı önermeler tartışılmadan önce tartışılmaz kılınıyor. Bu, ideoloji tartışmasının bilinen bir noktasına denk düşüyor. Gramsci'nin sağduyu üzerine notları, egemen düşüncenin çoğu zaman zorla değil, herkesin doğal saydığı bir akıl olarak yayıldığını anlatır. Althusser ise ideolojinin bireyleri öznelere dönüştüren bir çağrı gibi işlediğini ve bunun çoğu zaman fark edilmediğini söyler. Kendini ideoloji saymayan bir görüş böylece eleştiriye cevap vermek yerine eleştirenin konumunu sorgulatır: itiraz eden ya 'ideolojik' ya da 'doğal düzene karşı' çıkmış sayılır. Bana göre bu korunmanın kaynağı görüşün içeriğinden çok tartışma biçiminde. Eleştiri 'bu görüş mü, gerçek mi' ayrımına sıkışırsa ortak akıl iddiası kolayca kendini savunur. Oysa önermenin hangi varsayımlara ihtiyaç duyduğunu açıkça göstermek, onu sıradan bir görüş seviyesine indirir. Ama bu ayrımın kendisi de tartışmaya açık: her görüş ideolojiyse, kavram ne kadar genişlemeli ki bir şey ayırt edebilsin? Bence asıl soru burada başlıyor.