Kant'ta takılmak metnin değil, okuma sırasının kusurudur

Kant'ı ders almadan okuyanların takıldığı yerler genellikle aynı: 'a priori', 'analitik ve sentetik', 'şey-kendinde'. Bana göre bu takılmalar okuyucunun zekâsıyla değil, okuma sırasıyla ilgili. Metni bir sözlük gibi açıp terimleri tek tek aramaya çalışınca her kavram keyfi görünür, oysa Kant terimleri bir sorunun cevabı olarak kurar.

Tezim şu: Terimde takılıp bırakmak, metni bırakmak için yeterli bir gerekçe değildir. Gerekçe, terimin hangi soruya cevap verdiğini bilmemektir ve bunu öğrenmek için Giriş'e dönmek çoğu zaman ders almaktan daha ucuz bir yoldur. Saf Aklın Eleştirisi'nin Giriş bölümünde Kant'ın asıl sorusu, sentetik a priori yargıların nasıl mümkün olduğudur. Bu soru ortaya konmadan 'a priori' yalnızca deneyden bağımsız bir sıfat olarak kalır ve okur onu bir tanım gibi ezberlemeye çalışır. Soru bilindiğinde terim bir işlev kazanır: deneyden önce bilinen ama yine de yeni bir şey söyleyen yargılar.

Karşı görüşü ciddiye almak gerekir. Teknik dilin ilk okumada gerçek bir engel olduğu açık, ve yeni başlayanın bir rehberle ya da ders kitabıyla başlaması makul. Ama bu, 'ders almadan okumak boşunadır' sonucunu doğurmaz. Takılan kavramın hangi sorunun parçası olduğunu sormadan okumak, hem ders alanın hem almayanın aynı tuzağa düşmesine yol açabilir.

Sonuç olarak, bir terimde takılmak sorunun kendisinden çok, sorunun kurulduğu yerin atlandığını gösterir. Bu tezi zayıf bulan varsa, hangi terimde Giriş'in bu işlevi görmediğini göstermesi yeterli olur.