Hazır Bir İdeoloji Sorumluluğu Hafifletmez, Yalnızca Kaygıyı Susturur

Bir cevabın elinde olmasının verdiği rahatlamayı herkes tanır: soru sorulur, kafada dolanmadan yanıt bekler, düşünmek gerekmez. Hazır bir ideoloji tam da bu rahatlığı satar. Ama Kierkegaard'ın özgürlüğün baş dönmesi dediği kaygıyı susturmak, onu ortadan kaldırmak anlamına gelmez; kaygı yalnızca başka bir yere, uygulamanın her somut anına taşınır. İdeolojiye sığınan kişi, onun hangi durumda neyi söylediğine karar verirken yine yalnızdır. Dostoyevski'nin Büyük Engizisyoncu'su, insanların özgürlüğün yükünü taşıyamayıp ekmeği ve otoriteyi seçeceğini iddia eder; bu iddianın sert bir okuması, insanın bu kaçışı bir bilgelik değil bir yorgunluk olarak görmesi gerektiğidir. Yine de itiraz haklı bir noktaya dayanır: bazı kurallar yükü gerçekten hafifletir ve her şeyi sıfırdan düşünmek herkese düşen bir lüks değildir. Benim tezim şu: hazır bir çerçeve yargı yükünü azaltmaz, yalnızca hangi soruların sorulacağını önceden belirler. Özgürlüğü kabul eden kişi kendi ideolojisini sıfırdan kurmak zorunda değildir, ama onu hazır bir kalıp gibi değil, her yeni durumda yeniden sınanması gereken bir yargı olarak taşımak zorundadır.