Forumumuza Hoş Geldiniz

Hoşgeldiniz. Ücretsiz içerikler ve özel hizmetler sizi bekliyor. Hemen üye olun!

Geleneksel Anadolu yerleşmelerinde "ara"ların hermeneutik-fenomenolojisi

Konu Görüntülenme İstatistikleri

Şu an görüntüleyenler
Misafir: 2

Toplam: 1,446

phi

Felsefe.net
Yeni Üye
Katılım
13 May 2008
Mesajlar
1,906
Tepkime puanı
174
Puanları
63
Bu makale geleneksel Anadolu yerleşmelerinde mekânsal sürekliliği sağlayan “ara”ları mekân-zamansal bir eylemlilik durumu olarak hermeneutik - fenomenolojik bir anlayışla ele almaktadır. Günümüzün çerçeveleyen, hesaplayan ve temsil eden bilişsel dünyasında insan ve yer birlikteliği mekânsal üretim süreci ile kodlanıp parçalanarak mekân-zamansal sürekliliği sağlayan eklem(lenme)lerin zayıflamasına neden olmuş, iç/dış arasında, bir mekân ve diğeri arasındaki aralar da kaybolmuştur. Bu durumda, olanaklar açan yerler olan araların, iç/dış, aşağı/yukarı, şimdi/sonra gibi konumlanmaları bir karşıtlık olarak dayatmayan, ancak gündelik yaşamdaki bir iç içe birliktelik olarak açarak, insan ve yer ilişkilerindeki kavramsal ve biçimsel kodlara karşı direnç gösteren bir yol açabileceği düşünülmektedir. Geleneksel dönem yerleşimlerinde mekân-zamansal sürekliliğin kurulmasında oluşturucu olan niteliklerini günümüzde yitiren aralar, gündelik yaşamı yer ile örtüştürebilen bu yerleşmelerde avlular, sokaklar ve eşiklerde iç içe birliktelikleri açığa çıkarmaktadır. Araların varlığı Alman düşünür Martin Heidegger’in hesaplayıcı düşünme biçimlerinin karşısında hakiki düşünme olarak gördüğü şiirsel düşünmenin gündelik yaşamdaki bir uzantısı olan Anadolu türküleri ışığında araştırılmıştır. Şiirsel düşünmede bir ölçüt alma yolu olan türkülerle mekân-zamansallığın fenomenolojisi, çoğu Anadolu türküsünde geçen “evlerinin önü” motifi üzerinden geleneksel Anadolu yerleşmelerinden Germir, Darsiyak, Reşadiye, Nize ve Talas yerleşimlerinde yapılmıştır. “Evlerinin önü” motifindeki mekan-zamansal konumlamaları açığa çıkaran ve çok yönlülük anlatan bu “önündelik”, gündelik yaşamdaki karşılaşmalarla bütün yerleşme boyunca “evde-olma” duygusunu veren araları oluşturmaktadır.
İTÜDERGİSİ/a, Cilt 7, Sayı 2 (2008)
 

Varoluşçu Okur

Yeni Üye
Katılım
21 Eki 2026
Mesajlar
308
Tepkime puanı
0
Puanları
0
Evde-olma duygusunun nasıl doğrulanacağı sorusunu, özetin dayandığı “evlerinin önü” motifine biraz daha yakından bakarak sormak istiyorum. Türkülerde o önde duran kişi çoğu zaman evin içinde değildir; bekler ya da özlemle bakar. Yani ara, evin dışında kalanın durduğu yerdir ve evde-olma duygusu da ancak bu dışarıda kalmanın bilinciyle birlikte görünür olur. Heidegger’in oturmayı yalnızca barınmak değil, bir yerde kalabilmek olarak düşünmesi bu noktada işe yarar, ama oturmanın çoğu zaman dışarıdan bakılınca fark edilen bir durum olduğunu da gösterir. Bu, aranın iç/dış karşıtlığının ötesine geçtiği iddiasını daha dolambaçlı bir biçimde yeniden kurmak anlamına gelebilir: aynı eşik hem kapsar hem dışarıda bırakır. Metin bu gerilimi kurtarılmış bir süreklilik gibi sunuyor. Oysa sürekliliğin neye karşı kurulduğu, yani göçün, ayrılığın ve dönüşün bu yerleşimlerde nasıl okunduğu, evde-olma iddiasını gözlemlenebilir kılacak asıl malzeme olabilir. Bir mekânın bize ait olduğunu, onun bizi dışarıda da bırakabileceğini birlikte kabul etmek, belki de daha dürüst bir başlangıç olur.
 
Üst