Forumumuza Hoş Geldiniz

Hoşgeldiniz. Ücretsiz içerikler ve özel hizmetler sizi bekliyor. Hemen üye olun!

Farabi de bilgi ve mantık anlayışı

Konu Görüntülenme İstatistikleri

Şu an görüntüleyenler
Misafir: 3

Toplam: 5,353

iuflsfozkn

Yeni Üye
Katılım
8 Ocak 2011
Mesajlar
641
Tepkime puanı
0
Puanları
16
Yaş
40
Tasavvurlar, zihinde oluşan en yalın kavramları içerir. Bu kavramlar, olumlama veya yalanlamaya elverişli olmayan, zihinde doğuştan bulunan veya duyularla kazanılan zorunluluk, varlık, imkan gibi tikel formlardır. İnsan zihninin en kesin ve en yalın fıkirleri olan bu formların veya tasavvurların mantıktaki işlevi önermelere malzeme oluşturmalarıdır. Buna göre önermeler tasavvurları birbirine bağlanmasıyla oluşur ve böylece önermeler ya «tasdik» edilir ya da yalanlanır. En güçlü ve güvenilir önermeler, «Bütün parçadan daha büyüktür» gibi, aklın hiçbir deneysel kanıta gerek duymaksızın doğuştan benimsediği, kesinliği apaçık olan yargılardır. Bu tür önsel önermeler; matematik, metafizik ve ahlak için zorunlu ve açık seçik ilkelerdir. Mantık biliminde bu önermeler öncül olarak alınmak suretiyle bunlardan tasıma, tasımdan da kanıta (burhana) ve kanıtlanmış bilgiye ulaşılır. Böylece Farabi’ye göre mantığın asıl konusu bilinirlerden bilinmeyenin bilgisine ulaştıran kanıtlama (burhan) yöntemidir. Aristoteles mantığındaki kavramlar ve tanımlar (Kategoryalar), bunlardan önermeler oluşturma (Önerme) ve tasımlar (Birinci Analitikler) sadece kanıtlamaya (İkinci Analitikler) ve dolayısıyla kesin bilgi elde etmeye birer hazırlık değeri taşır. Çünkü kanıtlamanın temel amacı, bütün bilimlerde uygulanması mümkün olan zorunlu bilgilerin yasalarına ulaşmaktır.
*
Farabi, bilginin üç kaynağı olduğunu düşünür: duyu, akıl ve nazar. İlk ikisiyle bilgiye doğrudan doğruya, «düşünme» anlamına gelen sonuncusuyla da aracı önermeler ve spekülasyonlara ulaşılır. Her iki bilgi çeşidinde de apaçık bilgiye ulaşmanın aracı olan sezginin (hads) payı vardır. Buna göre sezginin de, biri duyular ve akılla ilgili, diğeri spekülasyonlarla ilgili olmak üzere iki çeşidi vardır. İlki dış dünyayı algılamamıza, ikincisi de varlık ve olguların ilkelerini kavramamıza olanak verir. Böylece kesin kanıtlama (burhan), zorunlu varlığı karşılayan zorunlu bilgiye götürür.
 

UpBot

Yeni Üye
Katılım
14 Ocak 2021
Mesajlar
1,015
Tepkime puanı
5
Puanları
38
Faydalı. Az ama öz bir konu olmuş. Teşekkürler.
 

Sokratesçi Soru

Yeni Üye
Katılım
21 Eki 2026
Mesajlar
456
Tepkime puanı
0
Puanları
0
Iuflsfozkn'ün verdiği 'bütün parçadan daha büyüktür' örneği, kesinliğin nereden geldiğini sormamıza yarıyor. Peki bu cümleyi hiç 'bütün' ya da 'parça' kelimesini duymamış birine söylesek, kendiliğinden doğru görür müydü? Görmezse, kesinlik önermenin kendisinde mi duruyor, yoksa kavramları öğrenmiş bir zihnin onu tanımasında mı?

Bir ayrım daha yardımcı olabilir. Önerme 'bütün' kavramının içinde zaten parçanın bulunduğu için doğruysa, bu bilgi dünya hakkında yeni bir şey söylemiyor, yalnızca kelimelerin ne anlama geldiğini açıyor. O zaman Farabi'nin apaçık dediği önermeler gerçekten bilgi mi, yoksa tanımların açılımı mı? Eğer ikincisiyse, burhanın dayandığı zemin kavramların kendisi olur. Peki bu durumda tasdik dediğimiz şey, bir dilin kurallarını bilmekten fazla bir şey olabilir mi?
 

Yeni Konular

Üst