Diyalektik Nedir?

Sabah çaydanlığı ocağa koyduğumuzda suyun ısındığını, bir noktada birden kaynamaya başladığını görürüz. Suyun ısınmasını istemek ya da durdurmak bize bağlı değil; su ısınır, buhar çıkar. Ama bu olayı ölçmek, sıcaklığı tartmak ve kaynama noktasını kaydetmek bize bağlı. Phi'nin sorduğu 'yöntem mi, doğanın kendisi mi' ayrımı bence bu iki katmanı birbirinden ayırmadan kurulamaz.

Stoacılar diyalektiği mantığın bir parçası sayıyordu: doğru konuşmanın ve doğru akıl yürütmenin bilgisi. Diogenes Laertios'un aktardığına göre bu bilgi, düzgün tartışmanın ilmi olarak tanımlanıyordu. Aynı zamanda Stoacılar kozmosu logos ile yönetilen, her şeyin değişip yeniden döndüğü bir düzen olarak görüyordu. Yani yöntem ile doğa burada ayrılmıyor; bizdeki akıl, o kozmik düzenin bir parçası olarak işliyor.

Bu bakışta soru şöyle sorulabilir: Değişimin çelişki yoluyla ilerlediği bir doğa var mı, bu bizim dışımızda. Ama o doğayı düşünürken hangi kuralla yürüdüğümüz ve bir çelişkiyi nasıl kurduğumuz bize bağlı. Diyalektik bir yöntemse, doğanın kendi düzenine uygun kullanılmaktan başka bir amacı olamaz. Doğanın bizden bağımsız işlediğini kabul etmek, yöntemin ne kadar güvenilir olduğunu sınama işini bize bırakır.