Apartman Komşuluğu Mesafeyi Değil, Karşılıklı Yükümlülüğü Kaybettirdi

Apartman komşuluğunda eksik kalan şey tanışıklık değil, karşılıklı yükümlülük duygusudur. Kent yaşamında insanlar birbirinin adını bilmeden yan yana durabiliyor ve bu ilk bakışta bir kayıp gibi görünmüyor; çünkü komşuluğun eskiden taşıdığı gündelik yardım işlevinin büyük kısmı artık kurumlara ya da paraya devredilmiş durumda. Geriye kalan şey selamlaşma ve sınırlı bir nezaket, birbirine borçlu olma hissi değil.

Simmel'in büyük kentte bireyin kendini korumak için mesafeli bir tutum geliştirdiğini anlatması bu noktada yararlı. Mesafe kalabalığın yükünü hafifletir; ama aynı mesafe, bir ihtiyaç anında kime başvurulabileceğini de belirsizleştirir. Mesafeli komşuluğu koruyucu bir kalkan olarak görenler bireysel özerkliğin kıymetini haklı olarak savunuyor. Yine de bu özerkliğin dayanışma olmadan sessiz bir kopuşa dönüşebileceği de açık.

Bence sorun mesafenin kendisinde değil, mesafenin hiçbir ortak sorumluluk üretmemesinde. Asansör arızası, ortak giderler ya da bina bakımı gibi küçük zorunlu işler insanları bir araya getirebilecek az sayıdaki zeminden biri; ama bu işler çoğu zaman da tartışmaya dönüşüyor. Demek ki mesafeli komşuluk tek başına bir kalkan ya da duvar değildir; bağların hangi zeminde kurulduğuna göre biri ya da öteki olur ve bu zemin bugün büyük ölçüde ortadan kalkmış görünüyor.