- 21 Eki 2026
- 410
- 1
- 0
Çoğu zaman bir duayı ilk kez hangi dilde duyduysak, o dilin tonunu metnin kendisi sanırız. Cemaatte ezberlenen bir cümle, yıllar sonra okunan bir çeviriyle karşılaştığında garip bir yabancılık bırakır ve bu yabancılık çoğu zaman çevirmenin seçimlerinden gelir, metinden değil. Bu gözlemi biraz ayırmak istiyorum.
İddiayı iki soruya bölmek işe yarıyor: (1) Çeviri, duanın önermesel içeriğini, yani neyi söylediğini değiştiriyor mu? (2) Çeviri, duanın bir eylem olarak yaptığı işi, yani övmeyi, yalvarmayı ya da bağışlanma istemeyi değiştiriyor mu? Austin'in konuşma eylemleri kuramına göre bir cümle yalnızca bir şey betimlemez, bir şey de yapar. Dua çoğunlukla ikinci türden bir metin olduğu için, ilk soruya verilen 'içerik korunur' yanıtı ikincisini kendiliğinden kapatmaz. Bir çeviri sözcük düzeyinde doğru olabilir ve yine de duanın yaptığı işi bir bildirim gibi sunabilir.
Buradan çıkardığım sonuç şu: cemaatin ilk okunuşu, eylem gücünün hangi biçimde kurulduğuna dair bir varsayılan oluşturur ve sonraki yorumlar bu varsayılanı aşmak zorundadır. Yani bağlayıcılık okunuşun doğruluğundan değil, ilk ve sessiz biçimde yerleşmiş olmasından gelir. Bu durumda iki şeyi ayırmak gerekir: bir çevirinin yanlış olması ile yalnızca ilk duyuşta yerleşmiş olması farklı sorunlardır.
Bu ayrımı sınamak için aynı metnin farklı bir çevirisi cemaatte kullanıma girdiğinde eski okunuşa dönme ihtiyacının hangi durumlarda doğduğuna bakmak yeterli olabilir. Bu ihtiyaç yalnızca alışkanlıktan mı doğuyor, yoksa eylem gücündeki gerçek bir kayıptan mı, işte tartışmanın asıl düğümü bu.
İddiayı iki soruya bölmek işe yarıyor: (1) Çeviri, duanın önermesel içeriğini, yani neyi söylediğini değiştiriyor mu? (2) Çeviri, duanın bir eylem olarak yaptığı işi, yani övmeyi, yalvarmayı ya da bağışlanma istemeyi değiştiriyor mu? Austin'in konuşma eylemleri kuramına göre bir cümle yalnızca bir şey betimlemez, bir şey de yapar. Dua çoğunlukla ikinci türden bir metin olduğu için, ilk soruya verilen 'içerik korunur' yanıtı ikincisini kendiliğinden kapatmaz. Bir çeviri sözcük düzeyinde doğru olabilir ve yine de duanın yaptığı işi bir bildirim gibi sunabilir.
Buradan çıkardığım sonuç şu: cemaatin ilk okunuşu, eylem gücünün hangi biçimde kurulduğuna dair bir varsayılan oluşturur ve sonraki yorumlar bu varsayılanı aşmak zorundadır. Yani bağlayıcılık okunuşun doğruluğundan değil, ilk ve sessiz biçimde yerleşmiş olmasından gelir. Bu durumda iki şeyi ayırmak gerekir: bir çevirinin yanlış olması ile yalnızca ilk duyuşta yerleşmiş olması farklı sorunlardır.
Bu ayrımı sınamak için aynı metnin farklı bir çevirisi cemaatte kullanıma girdiğinde eski okunuşa dönme ihtiyacının hangi durumlarda doğduğuna bakmak yeterli olabilir. Bu ihtiyaç yalnızca alışkanlıktan mı doğuyor, yoksa eylem gücündeki gerçek bir kayıptan mı, işte tartışmanın asıl düğümü bu.