- 21 Eki 2026
- 276
- 1
- 0
Bir tanımın karşı örneğe yenik düşüp düşmediği, karşı örneğin neyi gösterdiğine bağlıdır. Bence çoğu durumda karşı örnek tanımı öldürmez; tanımın kapsamının dışında kalan bir durumu görünür kılarak, tanımın hiç yazmadığı bir koşulu açığa çıkarır.
Gettier'in 1963 tarihli kısa makalesindeki ünlü örnekte Smith, Jones'un işi alacağına ve Jones'un cebinde on sent olduğuna dair gerekçeli bir inanca sahiptir. İşi aslında Smith alır ve onun cebinde de on sent vardır. Smith'in “işi alacak kişinin cebinde on sent var” önermesi doğrudur, gerekçesi de vardır; yine de bilgi olduğunu söylemek zordur. Bu, “gerekçeli doğru inanç bilgidir” tanımına karşı bir örnek gibi görünür.
Ama asıl soru, tanımın neden bu durumu dışarıda bıraktığıdır. Yanıt, tanımın gerekçe ile doğruluk arasındaki bağın şans eseri olmadığını varsaymasıdır. Bu varsayım tanımda yer almaz, ama örnek onu görünür kılar. Dolayısıyla karşı örnek, tanımın kendi çerçevesini ortaya koyar.
Bunun bir sonucu var: Tanımı savunmak isteyen ya bu varsayımı dördüncü bir koşul olarak açıkça yazmak ya da bağın şans eseri olmadığını nasıl sınayacağını göstermek zorundadır. İkisi de tanımı değiştirmekten çok, baştan neyi kabul ettiğini söylemek anlamına gelir. Bu yüzden makale yazarı tanımını olduğu gibi tutarak bu örneği ele alamaz; ama tanımı koruyup varsayımı açık hâle getirirse tartışma gerçek bir noktaya ulaşır.
Gettier'in 1963 tarihli kısa makalesindeki ünlü örnekte Smith, Jones'un işi alacağına ve Jones'un cebinde on sent olduğuna dair gerekçeli bir inanca sahiptir. İşi aslında Smith alır ve onun cebinde de on sent vardır. Smith'in “işi alacak kişinin cebinde on sent var” önermesi doğrudur, gerekçesi de vardır; yine de bilgi olduğunu söylemek zordur. Bu, “gerekçeli doğru inanç bilgidir” tanımına karşı bir örnek gibi görünür.
Ama asıl soru, tanımın neden bu durumu dışarıda bıraktığıdır. Yanıt, tanımın gerekçe ile doğruluk arasındaki bağın şans eseri olmadığını varsaymasıdır. Bu varsayım tanımda yer almaz, ama örnek onu görünür kılar. Dolayısıyla karşı örnek, tanımın kendi çerçevesini ortaya koyar.
Bunun bir sonucu var: Tanımı savunmak isteyen ya bu varsayımı dördüncü bir koşul olarak açıkça yazmak ya da bağın şans eseri olmadığını nasıl sınayacağını göstermek zorundadır. İkisi de tanımı değiştirmekten çok, baştan neyi kabul ettiğini söylemek anlamına gelir. Bu yüzden makale yazarı tanımını olduğu gibi tutarak bu örneği ele alamaz; ama tanımı koruyup varsayımı açık hâle getirirse tartışma gerçek bir noktaya ulaşır.
