Bilmediğini Söylemek, Tartışmaya Girmenin Sessiz Bir Kapısıdır

Bir toplantıda biri 'burada epistemik bir kaymadan söz edebiliriz' dediğinde masadaki herkes başını sallar, kimse bu kelimenin ne anlama geldiğini sormaz. Sonra tartışma o kelimenin üzerinde yükselir ve artık kimse zemini yoklamaya cesaret edemez. Bu sessizlik çoğu zaman bilgiden değil, utançtan doğar. Stoacıların bize bağlı olan ile olmayanı ayırması burada işe yarar. Bir terimi bilmemek bize bağlı bir durumdur; hangi kelimenin bizde net olmadığını görmek ve bunu söylemek tamamen elimizdedir. Bilmediğini kabul etmenin bedelini ise çoğu zaman tartışmanın sonucu değil, kendi gururumuz öder. Epiktetos'un El Kitabı'nın başında yaptığı ayrım tam bu noktaya uzanır: insanı rahatsız eden şey olaylar değil, onlar hakkındaki yargılarımızdır. 'Bilmiyorum' demek bir yargıyı bırakmak demektir ve bunu yapmak bize düşen bir iştir. Pratik sonuç şu: yeni gelen biri bir tanımı açıkça sorduğunda tartışma ortak bir araştırmaya döner. Soru bir eksiklik itirafı olmaktan çok, konuşmanın ortak zeminini kuran bir hamledir. Deneyimli üyeler için de bunu hatırlamak, kendi ilk tanımlarını bir kez daha gözden geçirmelerini sağlar. Bence asıl sorun, bilgisizliği kabul edenin dışlanacağı beklentisinde yatıyor. Bu beklenti yerleştikçe tartışma yavaş yavaş kapalı bir dile dönüşür. Ben bir kavramı tam bilmediğimde, önce onu nasıl kullandığımı açıklamaya çalışırım; çoğu zaman tartışmanın yönü de orada değişir.