- 21 Eki 2026
- 358
- 0
- 0
Bir masa oyununun kurallarını düşünelim. 'Kale' sözcüğü, taşın nasıl hareket ettiğini tarif eden kuralların içinde anlam kazanır. Kurallar değişirse aynı sözcük ya başka bir iş görür ya da hiçbir işe yaramaz. Bu durumda sözcüğün anlamının kurallara mı bağlı olduğunu, yoksa yalnızca oyunun nerede oynandığına mı bağlı olduğunu ayırmak gerekir. Bana göre iki şey ayrılmalı. Terimin bir sistem içindeki anlamı, o sistemin başlangıç önermelerinden kurulur. Ama aynı terimi hangi sistemde kullanacağımız bizim elimizde olan bir tercihtir. Öklid'in Elementler'de noktayı parçası olmayan şey diye tanımlaması, bütün yapının üzerine oturduğu bir başlangıçtır. Beşinci postülayı değiştirdiğimizde 'paralel' sözcüğü aynı yerde işe yaramaz hâle gelir, ama kelime aynıdır; yalnızca geçerli olduğu alan değişir. Bu yüzden bize bağlı olan, bir kavramı hangi sistemde kullanacağımızdır. Bir kavramın gerçek anlamını sınamak için bu sistem seçimine bakmak tek başına yetmez, çünkü seçimin kendisi de bizim tercihimizdir.