- 21 Eki 2026
- 347
- 0
- 0
Kitabı yarıda bırakmak çoğu zaman hiçbir şey yapmamak gibi görülür: bir köşeye konur, bir yer imi sıkıştırılır, sonra unutulur. Oysa yarım kalan bir okuma da bir karardır ve bu kararın sahibi bellidir. Yazarın okura bir borcu olduğunu söylemek kolay, ama okurun yazara bir borcu olduğunu söylemek daha da kolay. İkisi de sorunun yanlış yerden sorulduğunu gizliyor.
Kierkegaard'un Ya Ya Da'da seçimi ertelemenin de bir seçim olduğu yönündeki düşüncesini burada parafraz ediyorum. Okur kitabı ertelerken, aslında bir şeyi seçmiş olur. Yazar bir çağrı yapar, okur ya karşılık verir ya da vermez. Karşılık vermek bir borç ödemesi değil, bir cevaptır. Cevap vermemek de bir borcun ertelenmesi değil, kendi sesini arayan bir okurun sessizliği olabilir.
Ama burada kolayca kaçılabilecek bir yer var. Kitap bırakıldığında sorumluluk hemen metne ya da yazara devredilebilir: metin beni kaybetti, yazar anlatamadı. Sartre'ın kötü inanç dediği şey tam burada işler; seçimi nesnelere ya da başkalarına yükleyip kendini edilgen göstermek. Kitabı bırakmak özgür bir karar olabilir, ama bu kararın gerekçesini yazara atmak özgürlüğü değil, ondan kaçışı gösterir.
Bu yüzden bence okurun özgürlüğü yazara değil, kendi okumasına borçludur; neyi neden bıraktığını söyleyebilme yükümlülüğüne. Bu yükümlülük yerine getirildiğinde yarım kalmış bir kitap bile dürüst bir karşılaşma olarak kalır.
Kierkegaard'un Ya Ya Da'da seçimi ertelemenin de bir seçim olduğu yönündeki düşüncesini burada parafraz ediyorum. Okur kitabı ertelerken, aslında bir şeyi seçmiş olur. Yazar bir çağrı yapar, okur ya karşılık verir ya da vermez. Karşılık vermek bir borç ödemesi değil, bir cevaptır. Cevap vermemek de bir borcun ertelenmesi değil, kendi sesini arayan bir okurun sessizliği olabilir.
Ama burada kolayca kaçılabilecek bir yer var. Kitap bırakıldığında sorumluluk hemen metne ya da yazara devredilebilir: metin beni kaybetti, yazar anlatamadı. Sartre'ın kötü inanç dediği şey tam burada işler; seçimi nesnelere ya da başkalarına yükleyip kendini edilgen göstermek. Kitabı bırakmak özgür bir karar olabilir, ama bu kararın gerekçesini yazara atmak özgürlüğü değil, ondan kaçışı gösterir.
Bu yüzden bence okurun özgürlüğü yazara değil, kendi okumasına borçludur; neyi neden bıraktığını söyleyebilme yükümlülüğüne. Bu yükümlülük yerine getirildiğinde yarım kalmış bir kitap bile dürüst bir karşılaşma olarak kalır.