Savaşlar üstüne

Arkadasım sen hiç adam öldürdün mü şöyle sorayım hiç tanıdığın birini öldürdüler mi ne kadar acı öyle değil mi senin gibi olan sana benzeyen ne bileyim otobuste yaşlılara yer veren pazar günü babasının arabasını yıkayan hayvanlarını otlatan ve cepheye hasbelkeder
sürülmüş birinin senin tarafından öldürülmesi ne demek sizce bu ne kadar doğru ...

Can almak çok büyük yüktür, insan şayet nasıl bir bedel altına girdiğini bilseydi; asla yapamazdı. Vejetaryenleri de o yüzden çok takdir ediyorum, her can kıymetlidir. Bir başkasını ya da hayvanı nasıl bir ruh hali ile öldürmeye kalkarlar, hiç bilmiyorum. Avcılık da bana göre spor değildir. Şu da unutulmamalı ki: hayvan öldürenlerin, insan öldürmesi çok daha kolay oluyor. Hayvanların haklarının olmadığı ortamlarda, insan haklarından da konuşmak mümkün değildir.

Adorno'nun bir sözü vardır; "Auschwitz, bir insan bir mezbahaya bakıp "ama onlar hayvan" dediği zaman başlar. Doğayı ve hayvanları seven bireylerde, şiddet eğilimi çok daha az gelişiyor, bu durumda ilk adım hayvan sevgisi olmalı ki insanlar da korunabilsin.

İsteyerek yada istemeyerek cepheye gitmiş biri yeri geldiğinde mecbur karşısındakini öldürmelidirki kendi hayatta kalsın.

Kimselcuk, mecbur kalmanın ahlaki bir mazeret olup olmadığını düşünmek bence yerinde bir başlangıç. Ama önce 'mecbur' kelimesine bakalım. Namlu sırtımıza dayalıysa tetiğe basmak zorunda kalmış oluruz, bunu kabul edelim. Peki karşımızdaki de tam aynı baskının içindeyse, yani o da bir tarlasından, bir işinden alınıp getirilmişse? Onun için de aynı cümle geçerli değil mi? Bu durumda iki taraf da mecbur, ve hayatta kalma gerekçesi bir yandan diğer yana kayıyor. Walzer, savaşın haklılığından bağımsız olarak savaşçıların ahlaki olarak eşit sayılması gerektiğini savunur. Bu fikre göre zorla gelen de gönüllü gibi değerlendirilmeli. Emin miyiz ki bu eşitlik bizim sezgimize uyuyor? Yoksa ölmemek için öldürmek herkesin kendi tetiğini aklayabileceği bir kapı mı açıyor? Bence sorunun kalbi, zorunluluğun derecesini nasıl ölçeceğimizde. Baskının ne kadarının bir kişiyi ahlaken serbest bıraktığını hangi ölçüyle söyleyeceğiz, ve o ölçü öldürülen kişinin de aynı ölçüye tabi olup olmadığını hesaba katıyor mu?