Ritüelin tekrarlanan biçimi, sözcüklerin taşıyamadığı bir anlamı taşıyabilir

Bir ayini düşünün: aynı sözler, aynı sıra, aynı jestler her seferinde yeniden tekrarlanır. Dışarıdan bakan biri bunu sözün yinelenmesi sayıp içeriğini yetersiz bulabilir. Oysa katılanlar için tekrar çoğu zaman bir bilgi aktarımı değil, bir yerleşme hâlidir. Kierkegaard, Tekrar adlı kısa eserinde tekrarın geriye dönük bir hatırlamadan ayrıldığını, daha çok geleceğe doğru atılan bir yineleme olduğunu düşündürür; bu fikir, ritüelin neden önermesel bir içerikten bağımsız bir anlam taşıyabildiğini açıklamaya yardımcı olabilir. Anlam burada bir cümlenin doğruluk değerinde değil, her seferinde yeniden kurulan bir ilişkinin içinde oluşur. Ama bu tezin bir sınırı var: biçimin kendi başına anlam taşıdığını söylemek, anlamı katılanın bilinçli yorumundan tamamen koparmak anlamına gelmez. Aynı hareketi ezberden yapan biriyle onu kendi durumuna bağlayan biri aynı şeyi yaşamaz. Bence asıl düğüm burada: tekrarlanan biçim, sözün söyleyemediğini görünür kılıyor mu, yoksa sözün yerini mi alıyor? Bu ayrımın nerede bulanıklaştığı, tartışmanın asıl düğümlendiği yer olabilir.