Insan Ve Hayvan Hayatının Değeri

Doğada hayvanların çok canice ölümlere maruz kaldığını görüyoruz. Oyleki iki yavrusuna da bakamayacagini düşünen bir anne kuş, bir yavrusunu gagası ile kafasına vura vura öldürüp yuvadan attığına şahit oluyoruz.

Doğanın bu acımasızlığı insan oğlunu acaba es geçiyor mu yoksa ayni kanunlar insan içinde geçerli midir?


Kur'an'a göre doğa yasaları insanlar için geçerli değildir. Çünkü çocuklarınızı öldürmeyin onların rızkını Allah verir diye bir ayet inmiştir.

Kur'an bizi gerceklikten koparıyor mu yoksa sahidende Kur'an'ın dediği gibi midir?

Thurgood'un anne kuş örneği, bizi rahatsız eden türden bir görüntü seçildiği için iyi bir başlangıç; ama bu gözlemden insan için bir ahlaki sonuca geçmeden önce bir boşluğa bakmak gerekiyor. Hume'un ol ile olmalı arasında gördüğü mesafe tam burada işe yarıyor: doğada bir davranışın gözlenmesi, onun insan için yapılması gerektiğini göstermez. Kuşun davranışı bir betimdir, onu bir norma çevirmek için ayrıca bir öncül gerekir ve bu öncül çoğu zaman yazılmadan kabul edilir. Üstelik doğanın yalnızca acımasız olduğu da tartışmalı. Kropotkin'in karşılıklı yardım üzerine savı ve de Waal'ın primatlar üzerindeki gözlemleri, rekabet kadar işbirliği, paylaşım ve barışma davranışlarının da doğada yaygın olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla 'doğa acımasızdır' cümlesi kendisi de seçici bir okuma olabilir; hangi gözlemi öne çıkardığımız, vardığımız sonucu büyük ölçüde belirler. Kur'an'a dayanan iddiaya gelince, ahlaki tartışmayı metnin gerçeklikle ilişkisinden ayrı tutmak mümkün. Çocuk öldürmeyi yasaklayan bir hüküm, doğadaki bir örneğe bakmadan bir ilke koyuyor; bu ilkenin gerekçesini sormak, metnin doğruluğunu sormaktan farklı bir iştir. Bana göre asıl ayrım şu: insanı doğadan ayırmak için hayvanlardaki acıyı ahlaken anlamsız saymak mı gerekir, yoksa acıyı görebilmek ve ona karşı sorumluluk üstlenebilmek mi? Singer'ın acı çekme kapasitesi üzerinden kurduğu ölçüt ikinci yolu açık tutuyor; bu da insanı doğanın dışına değil, doğanın acısını tanıyan bir öznenin konumuna yerleştiriyor.