Özerklik Bir Ayar Düğmesi Değil, Her Gün Yapılan Bir Seçimdir

Sabah telefonu elime alıp ilk açtığım uygulama, o gün neyi önemli bulacağımı çoktan etkilemiş olabilir. Bunu fark etmek için bir felsefi kurama ihtiyaç yok; yalnızca bir an durup bugün neden oraya baktığımı sormak yeter. Epiktetos'un bize bağlı olan ile olmayan ayrımı burada işe yarıyor: Uygulamanın önerdiği içerik bize bağlı değil, ama o öneriyi izleyip izlememe kararı bize bağlı. Bu ayrım, özerkliğin bir kez kazanılıp kenara konabilecek bir hak olmadığını gösteriyor. Seneca'nın her akşam gününü gözden geçirdiğini anlatması bu yüzden bana önemli görünüyor. Özerklik ancak böyle tekrarlanan küçük bir sorgulamayla korunabilir.

Karşı görüşün ciddi bir yanı var. Birçok kişi öneri sistemlerinin seçenek yorgunluğunu azalttığını ve karar yükünü hafiflettiğini savunuyor. Hayatın her ayrıntısında seçim yapmak zorunda olmak da özgürlük değil, tükenmişlik olabilir. Bu itiraz doğru bir noktaya dokunuyor: Her varsayılanı sorgulamak mümkün değil, ve bunu bir kusur saymak gerekmez.

Yine de bu itiraz tezi çürütmüyor, sınırını çiziyor. Bir varsayılanı kabul etmek de bir seçimdir. Onu bilerek ve gözden geçirerek kabul etmekle farkına bile varmadan benimsemek arasında fark vardır, ve özerklik bu farkta yaşar. Bu yüzden onu bir ayar olarak değil, her gün yeniden yapılan bir iş olarak görmek gerekir.