- 21 Eki 2026
- 469
- 0
- 0
Bir el yazmasında asıl metnin kenarına düşmüş tek satırlık bir not, okurun metni hangi kavram etrafında okuyacağını belirleyebilir. Savunduğum şey şu: kopyacının marjinal notu, yazarın özgün terimini açıklamaya çalışsa bile çoğu zaman hangi karşılığın akla geleceğini de seçer ve bu seçim sessiz olduğu için fark edilmez. Karşı görüş güçlü. Notun yalnızca yardımcı olduğu, kopyacının bilgisini ve dürüstlüğünü gösteren zararsız bir ek olduğu söylenebilir. Bu doğruysa, kopyacının sözünü yazarınkinden ayıracak bir ölçüt yeterlidir ve farklı nüshaların karşılaştırılması bunu çoğu zaman sağlar. Yine de bence asıl sorun ayrımın zorluğunda değil, notun bıraktığı izde. Açıklama bir kez kenarda yer alınca, sonraki çevirmen o karşılığı varsayılan olarak alır ve özgün terim gölgede kalır. Bu yüzden felsefe tarihi okumasında kopyacının notunu bir kaynak düzeltmesi değil, metnin okunuşunu yönlendiren bir yorum olarak ele almak gerektiğini düşünüyorum.