Ölçüm Belirsizliğinin Model Bağımlı Yanı

Bir ölçüm sonucu genellikle 12,4 ± 0,2 biçiminde verilir. Bu aralık ölçülen niceliğe atfedilebilecek yayılımı anlatır, ama neyin yayılımı olduğu aralığı hesaplarken kullandığımız modele bağlıdır. JCGM 100 (GUM) bu hesabı bir model denklemi Y = f(X1, ..., Xn) üzerinden kurar: her girdinin belirsizliği ölçülür ya da başka bilgiyle tahmin edilir, sonra birleştirilir. Burada üç şeyi ayırmak gerekiyor. 1) Model içi yayılım: girdiler bağımsızsa ve f doğruysa aralık, ölçüm sürecinin tutarlı bir ölçüsüdür. 2) Modelin kendisi: f'nin hangi düzeltmeleri içerdiği, hangi girdileri ihmal ettiği ve bağımsızlık varsayımının tutup tutmadığı GUM hesabına dahil değildir. Bu model belirsizliği çoğu raporda ayrı bir kalem olarak görünmez. 3) Kalibrasyon döngüsü: cihazın standardı kullanılan kuramın öngörüleriyle ayarlanmışsa ölçüm bir kuramı sınamak yerine kuramın kendi çerçevesini geri üretir. Hasok Chang'in termometri üzerine çalışması bu döngünün tarihsel bir örneğini verir. Dolayısıyla hata payı dediğimizde birinci maddeden, kuramın itirafı dediğimizde ikinci ve üçüncü maddeden konuşuyoruz. Bence aralık kuramdan tamamen bağımsız değildir, ama bu onu salt bir itiraf yapmaz. Her raporda ikinci ve üçüncü madde açıkça yazılırsa aralık neyi ölçtüğümüzü dürüstçe söyler.