Hayranlık, Metni Okumadan Önce Gelir

Bir düşünceye hayran olduğumuzda, o düşünceyi okumadan önce zaten bir yargıya varmış oluruz. Sartre'ın kötü inanç dediği durum tam burada işler: insan, kendi özgürlüğünün yükünden kaçmak için kendine sabit bir rol ya da hazır bir hüküm atar ve bunu saygı diye adlandırır. Hayranlık da bu rahatlığı sunar. Metnin hangi cümlesinin zor olduğunu, hangi savının zayıf kaldığını görme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Okuma böylece kavrama olmaktan çıkıp tekrara dönüşür.

İlginç olan, hayranlığın kendini bir erdem gibi sunmasıdır. Bir ustaya saygı sorumlu bir tutum gibi görünür, ama bu saygı metnin kendisine değil ismine yöneldiğinde sorumluluk sessizce bir kenara bırakılmış olur. Okumanın özgürlüğü, kişinin kendi kavrayışını sınama riskini göze almasında yatar. Bir paragrafı anlamadığını kabul etmek, o düşünürün ağırlığını taşımaktan daha dürüst bir ilişkidir.

Bence sorun yalnızca yanlış okumaya değil, okumanın kendisine kapı kapatmasına yol açar. Zor bir bölümde durup yazarın neyi kastetmiş olabileceğini sormak yerine, o bölümü yazarın zaten haklı olduğu varsayımıyla geçiyoruz. Bir metni sevmekle ona güvenmek arasında bu kadar keskin bir çizgi çizilebilir mi?