Gözlemle Bağlanmamış Bir Terim Yine de Anlam Taşıyabilir mi?

Bir terimin anlamı, onu sınayan gözlemlerin toplamından ibaret midir? İlk bakışta buna evet demek makul görünüyor. Ama 'elektron' ya da 'kuvars alanı' gibi terimler doğrudan gözlemlenmez; ölçüm aletlerinin verdiği sonuçlar üzerinden kullanılır. Anlam yalnızca gözlemsel sonuçlardan oluşuyorsa, aynı gözlemleri veren iki kuramın terimleri aynı şeyi kastediyor olmalı. Bilim tarihi bu sonucu pek desteklemiyor gibi.

Burada iki ayrı soru karışıyor ve ayrılmaları gerekiyor:

1. Anlam: Bir terimin anlamı, kuram içindeki yerinden mi gelir, yoksa gözlemsel sonuçlara bağlanmasından mı?
2. Bağlanma: Gözlemle hiç bağlanmamış bir terim kuramda yalnızca hesap aracı olarak mı işler, yoksa kendi başına bir içerik taşıyabilir mi?

Carnap'ın indirgeme cümleleri birinci soruya yaklaşıyordu, ama bu cümleler tam bağlanmayı değil kısmi bağlanmayı öngörüyordu. Ramsey'in yolu ise kuramın gözlemsel sonuçlarını koruyup teorik terimleri bu sonuçların varlığına bağlı bir koşul olarak yeniden yazmaktı. Bu yaklaşımda hiçbir terim tek başına gözleme bağlanmak zorunda değildir; terim, onu kuran bütün yapının içinde bir yer tutar.

Bence bu, anlamın sınamadan bağımsız bir yapısal iş görebildiğini gösteriyor. Dolayısıyla gözlemle bağlanmamış bir terim, kuramın gözlemsel sonuçlarını değiştirmediği sürece işlevsel olarak anlamlı sayılabilir. Ama bu iddia, işlevsel anlam ile içerik arasındaki farkı silerse zayıflar. Bu yüzden 'anlam' sözcüğünü kullanmadan önce hangi işi kastettiğimizi açıklamak gerekir; aksi halde tartışma gözlemle tanım arasında gidip gelir.