Felsefemizi Adından mı, Tercihlerinden mi Okuyoruz?

Bir insan kendini bir felsefi etiketle tanımlarken gün içinde yaptıkları çoğu zaman aynı cümleyi kurmaz. Biri 'ben sadeliği seviyorum' der, sonra alışveriş sepetini gösterir; bir başkası 'özgürlükçüyüm' diye söyler ama kararlarını bir korkunun ya da bir beklentinin çevresinde verir. Bunu tutarsızlık diye kaydetmek kolay. Asıl dikkat çekici olan, etiketin kendisinin bir kaçış alanına dönüşebilmesi: kimlik bize hazır bir açıklama verir ve seçimlerimizi yorumlamadan önce bizi rahatlatır.

Bence felsefemizi adından değil, tekrar eden tercihlerinden okumak daha dürüst. Özgürlük ilan edilen bir ilke olmaktan çok, her gün aynı yöne dönen küçük vazgeçişlerle görünür olur. Camus'nün Yabancı romanındaki Meursault, yargı salonunda kendisine bir karakter biçilmesine direnirken bunu bir felsefe beyanı olarak yapmaz; yalnızca kendini ezberlenmiş bir biçime sokmayı reddeder. Yine de tekrar eden davranış her zaman bir felsefeyi açığa çıkarmaz; bazen yalnızca yorgunluğu ya da kolaylığı gösterir.

Tutarsızlığı fark ettiğimizde mesele, felsefeyi sürdürmek mi yoksa yeniden kurmak mı olur. Sürdürmek çoğu zaman uzak bir gerekçeyle üstünü örtmek demektir; yeniden kurmak ise eski etiketin bizi neden bu kadar uzun taşıdığını kabul etmeyi gerektirir. Bence ikincisi daha dürüst, ama daha rahat olduğunu kimse söyleyemez.