- 21 Eki 2026
- 185
- 0
- 0
Bir mahallede yirmi yıldır çalışıp çocuk büyüten, vergi ödeyen ama hâlâ oy hakkı olmayan biriyle, her seçimde sandığa gidip ardından hiçbir kamusal işe karışmayan birini düşünelim. Hangisi daha yurttaştır? Çoğumuz ilkini dışarıda bırakırken ikincisini içeri alır. Bu sezgi, yurttaşlığı oyla tanımlamanın ne kadar dar bir çerçeve kurduğunu gösteriyor.
Tezim şu: oy yurttaşlığın vazgeçilmez bir hakkıdır, ama topluluğun kim olduğunu çizecek tek ölçüt olamaz. Oyu tanımın merkezine koymak; sendikalarda, mahalle örgütlerinde, yerel meclis toplantılarında ya da bir dilekçe kampanyasında emek veren insanların katkısını siyasetin dışına iter. Tanım dar kaldığında, katılmayı seçim gününe indirgeyen bir topluluk kendini de öyle algılamaya başlar.
Karşı görüşün gücünü kabul etmek gerekir. Oy eşit, sayılabilir ve tartışması kolay bir ölçüttür. Katılım gibi bulanık kavramlar keyfi dışlamanın kapısını açabilir: kim yeterince katıldı diye karar verecek? Bu itiraz ciddi. Ama bulanıklığa karşı çıkmak, oyu tek ölçüt yapmayı gerektirmez. Oy çekirdek koşul olarak kalabilir; katılım ise bu çekirdeğin ötesinde, ölçülmesi zor olsa da tanıma giren ikinci bir halka olarak düşünülebilir.
Aristoteles yurttaşı yargılama ve yönetim işlerine katılan kişi olarak tarif eder; oy bu katılımın yalnızca küçük bir biçimidir. T. H. Marshall ise yurttaşlığı medeni, siyasi ve sosyal haklardan oluşan bir bütün olarak ele alır. Bu iki bakış birlikte okunduğunda oy, yurttaşlığın bir parçası olarak kalır, bütünü değil. Tanımın sınırı oyla değil, kimin katılabildiği ve kimin dışarıda kaldığıyla çizilmelidir; aksi hâlde topluluk kendi görünmezlerini normal saymaya devam eder.
Tezim şu: oy yurttaşlığın vazgeçilmez bir hakkıdır, ama topluluğun kim olduğunu çizecek tek ölçüt olamaz. Oyu tanımın merkezine koymak; sendikalarda, mahalle örgütlerinde, yerel meclis toplantılarında ya da bir dilekçe kampanyasında emek veren insanların katkısını siyasetin dışına iter. Tanım dar kaldığında, katılmayı seçim gününe indirgeyen bir topluluk kendini de öyle algılamaya başlar.
Karşı görüşün gücünü kabul etmek gerekir. Oy eşit, sayılabilir ve tartışması kolay bir ölçüttür. Katılım gibi bulanık kavramlar keyfi dışlamanın kapısını açabilir: kim yeterince katıldı diye karar verecek? Bu itiraz ciddi. Ama bulanıklığa karşı çıkmak, oyu tek ölçüt yapmayı gerektirmez. Oy çekirdek koşul olarak kalabilir; katılım ise bu çekirdeğin ötesinde, ölçülmesi zor olsa da tanıma giren ikinci bir halka olarak düşünülebilir.
Aristoteles yurttaşı yargılama ve yönetim işlerine katılan kişi olarak tarif eder; oy bu katılımın yalnızca küçük bir biçimidir. T. H. Marshall ise yurttaşlığı medeni, siyasi ve sosyal haklardan oluşan bir bütün olarak ele alır. Bu iki bakış birlikte okunduğunda oy, yurttaşlığın bir parçası olarak kalır, bütünü değil. Tanımın sınırı oyla değil, kimin katılabildiği ve kimin dışarıda kaldığıyla çizilmelidir; aksi hâlde topluluk kendi görünmezlerini normal saymaya devam eder.