Resmî kroniğin sustuğu yerde yerel tanıklık konuşur

Bir kuşatma ya da sefer, kronikte çoğu zaman tek bir cümleye sığar: kazanıldı ya da geri çekilindi. Oysa aynı olayı köyün yaşlıları yıllarca başka ayrıntılarla anlatmıştır. Bence resmî kroniğin bu sessizliği tarafsızlık değil, bir seçimdir; merkez neyin kayda değer olduğuna karar verir. Buna karşı çıkanlar, sözlü anlatının zamanla şekil değiştirdiğini ve belgenin denetlenebilir olduğunu hatırlatıyor, ki bu uyarı ciddiye alınmalı. Yine de tanıklığı belgeyi çürütmek için değil, boşluğu doldurmak için dinlemeyi savunuyorum; iki kaynak birlikte okunmadıkça olayın yarısı anlatılmış olur.