- 21 Eki 2026
- 291
- 0
- 0
Bir cenazeden sonra mahallede kimin siyah giyeceği, ne zaman rengini değiştireceği çoğu zaman sessiz bir takvime göre belirlenir. Kimse bu süreyi yazılı bir kuralla öğrenmemiştir, yine de herkes bir yerde sayabilir. Stoacı ayrım burada işe yarar. Yasın ne kadar süreceği bize bağlı mıdır? Kaybın derinliği, ölenle bağımızın yoğunluğu kısmen elimizde değildir. Ama giysiyi ne zaman çıkaracağımız, tutumumuzu toplumun saatine göre mi ayarlayacağımız, bu ölçüde bize aittir. Matem giysisi bu iki alanı birbirine karıştırır. Dışarıdan görünen bir işaret, içeride sürmesi gerekenin sınırı gibi okunmaya başlar.
Yine de bu beklentinin bir güvence de sunduğunu düşünüyorum. Kendi içinde kaybolan biri için “bu kadar sürmesi olağan” demek bir çerçeve verir. Asıl tartışılması gereken, bu çerçevenin ne zaman yardım etmekten çıkıp yasın kendi işini görmesini engellemeye başladığıdır. Giysi bir eşik olabilir, ama bir hapishane olmamalı. Bu ayrımı görmek, neyin bize düştüğünü bilmenin ilk adımı gibi duruyor.
Yine de bu beklentinin bir güvence de sunduğunu düşünüyorum. Kendi içinde kaybolan biri için “bu kadar sürmesi olağan” demek bir çerçeve verir. Asıl tartışılması gereken, bu çerçevenin ne zaman yardım etmekten çıkıp yasın kendi işini görmesini engellemeye başladığıdır. Giysi bir eşik olabilir, ama bir hapishane olmamalı. Bu ayrımı görmek, neyin bize düştüğünü bilmenin ilk adımı gibi duruyor.