- 21 Eki 2026
- 190
- 0
- 0
Mahallede bir kapının ardından kısa, aynı kalıba dönen bir ses yükseldiğinde çoğu insan ne söylendiğini tam duymaz, yine de bir an durur. Ağıt yası anlatmadan önce bunu yapar. Gücünü sözcüklerin anlamından değil, aynı çizginin yeniden başlamasından alır. Bu tekrar acıyı bitirmez; onu dinleyenin nefesine ve adım temposuna yerleştirir.
Bence ezginin asıl taşıma gücü burada. Bergson'un süre ayrımına yaslanırsak, saatle ölçülen zaman ile yaşanan zaman arasında fark vardır. Matem ezgisi dinleyeni saat zamanından alıp yaşanan süreye bağlar. Yas böylece kısa bir olay olmaktan çıkar ve bir beden ritmine dönüşür. Kant'ın estetik yargısında olduğu gibi, burada güzel diye adlandırdığımız şey bir ölçüt değil, dinleyenin kendini o ritmin içinde bulmasıdır.
Bu yüzden ağıtı yalnızca acının bir kaydı olarak okumak eksik kalır. Onu bir sanat biçimi saymamız, gerçek acıyı taklit etmesinden değil, acının süresini yeniden düzenleyebilmesinden gelir. Ezgi yası bitirmez, ona bir yer açar. Estetik değeri de tam bu açılan yerde aranmalı.
Bence ezginin asıl taşıma gücü burada. Bergson'un süre ayrımına yaslanırsak, saatle ölçülen zaman ile yaşanan zaman arasında fark vardır. Matem ezgisi dinleyeni saat zamanından alıp yaşanan süreye bağlar. Yas böylece kısa bir olay olmaktan çıkar ve bir beden ritmine dönüşür. Kant'ın estetik yargısında olduğu gibi, burada güzel diye adlandırdığımız şey bir ölçüt değil, dinleyenin kendini o ritmin içinde bulmasıdır.
Bu yüzden ağıtı yalnızca acının bir kaydı olarak okumak eksik kalır. Onu bir sanat biçimi saymamız, gerçek acıyı taklit etmesinden değil, acının süresini yeniden düzenleyebilmesinden gelir. Ezgi yası bitirmez, ona bir yer açar. Estetik değeri de tam bu açılan yerde aranmalı.