Kendi felsefemizi sınarken elimizde olan ne?

Kendi felsefemizi kurduğumuzu düşündüğümüzde, tercihlerimizi evrensel ilkeler gibi sunduğumuzu çoğu zaman fark etmiyoruz. Diyelim ki biri 'herkes sabah erken kalkmalı' diyor. Bu bir ilke mi, yoksa kendi düzeninin dışa vurumu mu? Epiktetos'un ayrımı burada işe yarıyor: bize bağlı olan ile olmayan. Yağmurun yağması elimizde değil, ama yağmur karşısında kızıp kızmamak elimizde. Benzer biçimde, bir ilkeyi savunmak bizim elimizde olabilir; ama o ilkenin gerçekten bizim yargımızdan geçip geçmediğini sınamak daha zor. Kendi görüşümüzü başkasına dayatırken onu doğadan ya da akıldan gelen bir şeymiş gibi göstermeye ne kadar yatkınız? Bir ilkeyi kendi yargımızın ürünü saymak için, onu yeniden kurabilecek kadar mesafe almış olmamız gerekmez mi? Bence sorun ilkenin içeriğinde değil, onu sorgulamaya ne kadar açık kaldığımızdadır. Sorgulanamayan bir ilke artık bize ait değil, bizi yöneten bir alışkanlıktır. Kendi felsefemizi denetlemek, önce hangi ilkelerin gerçekten denetimimizde olduğunu görmeyi gerektirir.