Kaygı Seçimin Yokluğundan Değil, Seçimin Kendisinden Doğar

Seçenek sayısı azaldıkça özgürlüğün de azaldığını söylemek kolay, ama bence iş bu kadar düz değil. Bir kapı kapandığında onu kaybettiğimizi çoğu zaman hemen hissetmeyiz; hissettiğimiz şey bir süre sonra fark ettiğimiz bir rahatlık ya da boşluktur. Kierkegaard'ın kaygıyı özgürlüğün baş dönmesi olarak anlatması bu yüzden bana isabetli görünüyor: insan önünde birden fazla olası yol olduğunu bildiği anda kaygılanır, çünkü o an hangisini seçeceğinin kendisine ait olduğunu fark eder. Seçenekleri tükenmiş biri ise bu yükü taşımaz, dolayısıyla kaygı da duymaz.

Karşı görüş güçlü. Seçeneksizliğin özgürlüğü gerçekten daralttığını savunanlar haklı bir noktaya işaret ediyor; bir hakkı kullanamayan kişi, o hakka sahip olsa bile fiilen özgür değildir. Bence bu iki iddia birbiriyle çelişmiyor: birincisi kaybın büyüklüğünü, ikincisi o kaybın fark edilip edilmediğini ölçer.

Buradan çıkan sonuç, sessiz seçeneksizliğin tehlikeli olduğudur. Kaygının yokluğu özgürlüğün korunduğu anlamına gelmez; yalnızca kaybın görünmediği anlamına gelir.