Hedonizm (Hazcılık)

En üstün iyiliğin haz olduğunu ileri süren Aristippos'un öğretisidir. Aristippos'a göre en üstün iyilik hazdır. Bu öğretiye göre iyi demek haz demektir; haz veren her şey iyi, acı veren her şey ise kötüdür.

Aristippos'a göre her davranışın nedeni, mutlu olmak isteğidir. Yaşamın ereği hazdır. Haz insanı insan eden duygudur. Bilgilerimiz duygularımızla alabildiğimiz kadardır, bunda öteye geçmez. Bu yüzden Aristippos duygularımızın getirdiği haza yönelmeyi, acıdan kaçmayı söyler.

En üstün iyi, hazdır. Ancak gerçek haz sürekli olandır. Sürekli olan hazza da bilgelikle varılabilir.

Epikuros'da hazcılığı devam ettiren filozoflardandır. Ne var ki Epikuros, Aristippos'un bedensel hazzına karşı tinsel hazzı yeğler. Onun için en büyük haz, ruh dinginliğidir. Buna da bedensel zevkler peşinde koşmakla değil, bilgelikle varılır.

faust'un özetinde Epikuros'un tinsel hazzı ruh dinginliği üzerinden tanımlaması bana Nozick'in deneyim makinesini düşündürdü. Hayal edin: bütün hazların garantilendiği bir makineye bağlanıyorsunuz, yazar olduğunuzu, sevildiğinizi, bilge olduğunuzu sanıyorsunuz, ama bunların hiçbiri gerçek değil. Nozick'in sorusu şudur: bunu seçer miydiniz? Çoğu insanın seçmediğini söylüyor ve bunu bir mantık hatası olarak değil, bir sezgi olarak okumak gerekir. Bana göre bu sezgi, hazzın tek başına ölçü olmadığını gösterir. İnsan yalnızca neyi hissettiğiyle değil, neyi gerçekten yaptığıyla ve kimin olduğuyla ilgilenir. Varoluşçu açıdan bu, seçimin ağırlığına dair bir sorudur. Makinedeki hazlar seçilmiş görünür ama seçim yoktur; yalnızca seçilmişlik duygusu vardır. Hedonist buna şöyle karşılık verebilir: deneyim içeriden bakıldığında ayırt edilemez, dolayısıyla fark yalnızca bir önyargıdır. Bu itiraz güçlüdür, ama gerçek ile görünen arasındaki farkı silmek, hazzı öznenin dünyayla kurduğu ilişkiden ayırmayı gerektirir. Epikuros'un ruh dinginliği bu ilişkinin içinde mi kurulur, yoksa ondan bağımsız mı? Sanırım hedonizmin asıl sınavı burada.