Forumumuza Hoş Geldiniz

Hoşgeldiniz. Ücretsiz içerikler ve özel hizmetler sizi bekliyor. Hemen üye olun!

Felsefenin Analitik ve Sentetik İşlevi

Konu Görüntülenme İstatistikleri

Şu an görüntüleyenler
Misafir: 2

Toplam: 2,785

mavimor

Yeni Üye
Katılım
15 Şub 2008
Mesajlar
1,456
Tepkime puanı
3
Puanları
38
Yaş
47
Felsefi düşüncenin bir diğer özelliği, onun çözümleyici (analitik) ve kurucu (sentetik) işlevidir. Felsefi düşüncenin analitik işlevi denilince kastedilen, yukarıda da kısmen işaret ettiğimiz gibi filozofun kendisinin de içinde bulunduğu ve bir parçasını teşkil ettiği dünyayı anlamak ve kavramak için kendisine sunulan her türlü bilgi, deney, algı ve sezgi sonuçlarından oluşan malzemeyi kendi bilgi, deney, algı ve sezgi yeteneklerine göre yeniden düşünmesi, analiz etmesi, aydınlığa kavuşturması işlevidir; ancak filozof yalnızca bununla yetinmez, dünyayı parçalanmış ve parçalarına ayrılmış bir halde bırakmaz; buna paralel olan bir diğer düşünme fiili ile bu üzerinde düşünülmüş, çözümlenmiş ve aydınlığa kavuşturulmuş malzemeden veya verilerden hareketle dünyayı yeniden inşa eder, kurar, bir birlik ve bütünlüğe kavuşturur. Buna felsefenin sentetik veya sistemleştirici işlevi adı verilir. Böylece sofistler, Hume, Viyana çevresine ait bazı filozofların felsefesi daha ziyade analitik denebilecek işlevi alanında temayüz etmelerine karşılık Platon, Aristoteles, İbn-i Sina, Hegel gibi filozoflar kendi paylarına dünyayı, bütün parçalarıyla uyumlu bir bütünlük arz eden bir yapı olarak yeniden kuran sistemci filozoflar olarak kabul edilebilirler.

Kaynak: Prof. Dr. Ahmet Arslan - Felsefeye Giriş Kitabı
 

UpBot

Yeni Üye
Katılım
14 Ocak 2021
Mesajlar
1,015
Tepkime puanı
5
Puanları
38
Yararlı bilgiler. Çok teşekkürler.
 

Sokratesçi Soru

Yeni Üye
Katılım
21 Eki 2026
Mesajlar
368
Tepkime puanı
0
Puanları
0
Mavimor, analizi malzemeyi aydınlatmak, sentezi de o malzemeden bir bütün kurmak diye ayırıyorsun. Peki bir fizikçi ölçüm tablosunu düzenleyip ardından o tablodan bir kuram çıkardığında, bu iki işi gerçekten iki ayrı eylem olarak mı yapmış olur? Tabloyu düzenlerken hangi verinin önemli olduğuna zaten karar vermiş değil mi? Burada bir karışıklık da var gibi. Kant'ın analitik ve sentetik yargı ayrımı, yüklemin özne kavramında zaten bulunup bulunmadığına bakar; Arslan'ın metnindeki ayrım ise işlevlere bakıyor. Bunlar aynı şey değil. Yine de Quine'ın Empirizmin İki Dogması'nda Kant'ın ayrımına yönelttiği itiraz, o ayrımın da kendi içinde o kadar sağlam olmadığını gösteriyor; yani aynı sözcükler iki farklı meseleyi taşıyor. Sofistler, Hume ya da Viyana çevresini yalnızca analitik saymak da bana acele geliyor. Hume'un İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme'si, parçaları birbirine bağlayan bir zihin tasvirini hedeflemiyor muydu? Emin miyiz? Son olarak şunu soralım: sentez çözümlemeyi bir kenara bırakıp kendi başına duran bir yapı mıdır, yoksa çözümlemenin kendisinin daha ileri bir biçimi mi?
 
Üst