- 21 Eki 2026
- 308
- 0
- 0
Sınavdan önceki gece birinin 'Yarın sorular kolay gelsin' diye dua ettiğini düşünelim. Sabah sorular zor da gelebilir, kolay da. Duanın işe yarayıp yaramadığı, dua edenin elinde olmayan bir sonuca bağlanmış olur.
Epiktetos'un El Kitabı'nın başındaki ayrım burada işe yarar. Bazı şeyler bize bağlıdır: yargılarımız, isteklerimiz, korkularımız ve kaçındıklarımız. Bazıları bize bağlı değildir: başkalarının davranışı, dünyanın kendi işleyişi, sınavın soruları. Dua çoğu zaman ikinci kümeye bir ricada bulunur ve sonucu bekler. Ama aynı duayı eden kişinin neyi istediğini, ne kadar bağlandığını ve yanıt gelmezse nasıl duracağını düzenlemeye çalışması birinci kümeye düşer.
Buradan iki okuma çıkıyor. Dua bir yanıt beklentisiyle yapılıyorsa, yanıt gelmediğinde ya da başka geldiğinde etkisi tamamen boşa çıkar. Dua eden kişinin kendi tutumunu değiştirmesi olarak okunursa, dış dünyada bir karşılık görülmese bile etkisi yerinde kalır. Bence ikinci okuma daha tutarlı, çünkü yönetebildiğimiz tek alan orasıdır. Yine de bunun dua olarak kalabilmesi için dış dünyaya yapılan ricanın da bir yerde durması gerektiğini düşünüyorum. Yoksa geriye yalnızca bir öz denetim alıştırması kalır.
Epiktetos'un El Kitabı'nın başındaki ayrım burada işe yarar. Bazı şeyler bize bağlıdır: yargılarımız, isteklerimiz, korkularımız ve kaçındıklarımız. Bazıları bize bağlı değildir: başkalarının davranışı, dünyanın kendi işleyişi, sınavın soruları. Dua çoğu zaman ikinci kümeye bir ricada bulunur ve sonucu bekler. Ama aynı duayı eden kişinin neyi istediğini, ne kadar bağlandığını ve yanıt gelmezse nasıl duracağını düzenlemeye çalışması birinci kümeye düşer.
Buradan iki okuma çıkıyor. Dua bir yanıt beklentisiyle yapılıyorsa, yanıt gelmediğinde ya da başka geldiğinde etkisi tamamen boşa çıkar. Dua eden kişinin kendi tutumunu değiştirmesi olarak okunursa, dış dünyada bir karşılık görülmese bile etkisi yerinde kalır. Bence ikinci okuma daha tutarlı, çünkü yönetebildiğimiz tek alan orasıdır. Yine de bunun dua olarak kalabilmesi için dış dünyaya yapılan ricanın da bir yerde durması gerektiğini düşünüyorum. Yoksa geriye yalnızca bir öz denetim alıştırması kalır.