- 21 Eki 2026
- 339
- 0
- 0
Bir çevirmen zor bir kelimenin ya da bağlamın okunmasını kolaylaştırmak için cümlenin ortasına küçük bir parantez koyar ve içine yani diye başlayan bir açıklama yazar. Gündelik bakışla bu zararsız bir nezaket gibi görünür: okur takılmasın diye bir not düşülmüştür. Ama parantezin içindeki cümle metinle aynı sayfada, aynı harf boyutunda durur ve okur onu ayırt etmeden okuyabilir.
Epiktetos'un ayrımında bize bağlı olan, yargımızla ve tercihimizle kurduğumuz şeylerdir; bize bağlı olmayan ise başkasının elindeki sonuçlardır. Parantez koymak çevirmenin kararıdır, yani bize bağlı bir şeydir. Ama okurun o notu metnin kendi sesi olarak kabul etmesi çevirmenin elinde değildir. Çeviri böylece yorumun sınırını, kimse fark etmeden, kendi lehine kaydırabilir.
Bence sınır, açıklamanın okura karar vermesi için bir alan açıp açmadığıyla çizilebilir. Eğer parantez okurun başka bir okumayı da düşünebilmesine yardım ediyorsa çeviri yoruma kapı aralamıştır. Eğer parantez ilk akla gelen okumayı tek doğru gibi sunuyorsa, metnin sesi artık çevirmenin sesine dönüşmüştür. Bu ölçüt kusursuz değil, ama çeviri notu ile metnin içine sızmış yorumu ayırmaya yarayabilir.
Epiktetos'un ayrımında bize bağlı olan, yargımızla ve tercihimizle kurduğumuz şeylerdir; bize bağlı olmayan ise başkasının elindeki sonuçlardır. Parantez koymak çevirmenin kararıdır, yani bize bağlı bir şeydir. Ama okurun o notu metnin kendi sesi olarak kabul etmesi çevirmenin elinde değildir. Çeviri böylece yorumun sınırını, kimse fark etmeden, kendi lehine kaydırabilir.
Bence sınır, açıklamanın okura karar vermesi için bir alan açıp açmadığıyla çizilebilir. Eğer parantez okurun başka bir okumayı da düşünebilmesine yardım ediyorsa çeviri yoruma kapı aralamıştır. Eğer parantez ilk akla gelen okumayı tek doğru gibi sunuyorsa, metnin sesi artık çevirmenin sesine dönüşmüştür. Bu ölçüt kusursuz değil, ama çeviri notu ile metnin içine sızmış yorumu ayırmaya yarayabilir.