Bertrand Russell'ın Gelecek Nesillere Bıraktığı İki Tavsiye

Tüm dünyada son yıllarda farklı olana ya da düşünene duyulan öfkede ciddi bir artış var ve bu nefretin hayatımızın her alanına yayıldığını görüyoruz ki bu gerçekten üzücü bir durum.

Bilge insan olmanın birinci kuralı; olaylara hiç kimsenin bakmadığı açılardan bakmak ve çözümü yine farklı açılardan sunmaktır.

Bertrand Russell'ın bu konudaki önemli tavsiyelerine kulak verelim isterim.

Bir otobüste birinin sizinle ters düşen bir siyasi görüşü yüksek sesle savunduğunu düşünün. İlk tepkimiz genellikle onu susturmak ya da yanlış olduğunu kanıtlamaktır. Bu tepkide iki ayrı şey var: adamın ne düşündüğü ve bizim bu düşünceye verdiğimiz anlam. İlkini değiştirmek bize düşmez, ikincisi ise tamamen bizim elimizde.

Epiktetos'un ilk ayrımını hatırlamakta yarar var: bize bağlı olan ile olmayan. Başkasının görüşü bizim denetimimizde değildir. Öfkeyi doğuran şey ise çoğu zaman o görüşün bize yaptığı bir zarar olarak yorumlanmasıdır. Seneca'nın Öfke Üzerine adlı eserinde de öfkenin bir hasar algısına verilen onay olduğu düşüncesi işlenir. Yani öfke, dışarıdan gelen bir şeyi içeride bir hükme dönüştürmektir.

Buradan hoşgörü için ne çıkar? Her açıdan bakmak, olayları kendi yerimizden çıkarıp görmek demek olabilir, ama bu yargıdan vazgeçmek anlamına gelmez. Bize düşen, karşımızdakinin ne söylediğini doğru anlamak ve onun hakkındaki hükmümüzü gözden geçirmektir. Her yanlış görüşe eşit değer biçmek zorunda değiliz; yalnızca onu taşıyan insana öfkeyle karşılık vermemek bizim elimizde. Sanırım asıl sınav, bakış açımızı değiştirdiğimizde öfkemizin ne kadar hafifleyebileceğinde yatıyor.