Argümanı Öncüllere Dökmek Metni Eksiltir mi?

Bir yemek tarifinde malzeme listesi ile anlatım ayrı durur; listeden neyin gerektiği görülür, ama yemeğin nasıl bir şeye dönüştüğü pek anlaşılmaz. Felsefe kitaplarındaki öncül listesi de benzer bir iş görüyor sanırım: iskeleti çıkarır, eksik bağı gösterir.

Ayrımı iki soruya bölmek gerekiyor. Birincisi geçerlik: liste argümanın hangi öncüllerle çıktığını gösterir ve gizli öncülleri açığa çıkarır. İkincisi kavram: yazar bir terimi baştan nasıl kurduysa, o kurulum listede çoğu zaman tek bir satıra düşer ve 'X'tir' biçimine girer.

Bunu sınamak için basit bir test önerebilirim:

1. Bir öncülü listeden çıkarın.
2. Sonuç hâlâ çıkıyorsa o öncül gereksizdir ya da başka bir öncülün içinde gizlidir.
3. Sonuç çökerse, o öncül argümanın taşıyıcısıdır.

Bu test yazarın örnekleri için de işler. Bir benzetme ya da vaka, ilkenin hangi sınırda duracağını gösteriyorsa listeye alınmadığında argüman yalnızca sınırsız bir genellemeye dönüşür. Yani örnek süs olmayabilir, bazen kanıtın kendisidir.

Bence liste metni kaybettirmez, ama okuru belli bir sözleşmeye bağlar: metnin asıl katkısı yazarın kendi ayrımlarının nasıl çalıştığında olabilir ve bu da listede en az görünen yerdir. Listeyi bir ilk adım saymak, son sözü ona vermemek daha doğru görünüyor. Somut bir kitap üzerinde bu testi denemiş olan varsa sonuçlarını konuşmak isterim.