Neler yeni

Teori Nedir?

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
Teori kelimesi farklı anlamlara sahiptir, tek bir anlamı yoktur. Bunlardan biri de bilimsel anlamda teoridir.

""""Modern bilimde teori denildiğinde, bilimsel metoda bağlı kalınarak ortaya konmuş, güçlü bir şekilde doğrulanmış ve modern bilimin ölçütlerini karşılayan “bilimsel teori” anlaşılır. Böyle teoriler, bilim dalına mensup bilim insanları tarafından anlaşılmaya ve deneysel olarak onaylanmaya yahut reddedilmeye açık bir konumdadırlar. Bilimsel teoriler, teori denildiğinde genellikle anlaşılan, ispatlanmamış ve spekülatif olanı ima eden (“hipotez” kelimesince daha iyi ifade edilen) kelimeden farklı olarak, bir hayli güvenilir, titiz, kapsamlı bilimsel bilgilerdir. Bilimsel teoriler, bireysel gözlemlerle test edilebilir varsayımlardan (hipotez) ve belirli şartlarda yapının ne şekilde davranacağını belirten hesaplamalar olan bilimsel yasalardan ayrılırlar.""""

Tırnak içerisindeki kısım en.wikipedia.org/wiki/Theory]Theory - Wikipedia, the free encyclopedia <<< adresinden,bilimsel teori ile ilgili, başlangıçta yer alan paragrafın çevirisidir

Lütfen çeşitli kaynaklardan faydalanarak, kullandığımız kavramların ifade ettiklerine bir göz atalım. Bilimsel anlamda teori, genel kullanımın aksine, ispat edilmemiş ve nereden tutarsanız oraya çekilebilecek, kesinleştiğinde de yasa adını alacak bir şey değildir. Lütfen dikkat edelim.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Şu alt paragraf bana geldi anlıyorum ben onu da bilimsel yöntem diye birşey öğretilir liselerimizde basamak basamak gider hani en sondada yasa olur hatırlatim :)
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Ayrıca ben şunuda hatırlatim teorinin üstünde yasa basamağı vardı ki ben lise müfradatındaki o derslerin yalancısıyım vikipedide olmayabilir tabi :)
 

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
Ben de sizden farklı öğrenmedim. Ancak, lise seviyesinde öğretilenlerin üzerine birşey koymazsak, yanlış yaparız.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Bilimsel yöntemin anlatıldığı netteki tabloda anlatılan ve lisede öğretilen bilgiler farklı şeyler değil bence vikipedideki eksik bilgi bize şöyle anlatılmıştı bakın,

Gözlem hipotez tahmin deney bu aşamalar tutarlı ise (teorileşmiş bilgi) o bilgide yıllarca sağlamlığını korur büyük bir temel oluşturur değişmez gerçek halini alırsa kanun olur. Yerçekimi kanunu teori değil kanun evrim teorisi kanun değil teori anlatabildimmi :) ve kesinlikle katılıyorum öğrendiklerimizin üstüne herzaman yeni şeyler katmalı katarkende kaynaklarımızı hep sorgulamalıyız doğrumu yanlışmı eksikmi fazlamı diye.
 

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
Sizin, o tabloda öğrendiklerinizi değil, ben bizzat bilim insanlarının, bilimsel teoriyi ne şekilde tanımladıklarından hareket ediyorum. Sanırım doğrusu da budur. Wikideki ilgili kısım, bu tanımlamaya paralellik gösterdiğinden alıntıladım.
 

birazdahaderinmavi

Yeni üye
Katılım
29 Ara 2011
Mesajlar
1,976
Puanları
0
Yaş
54
teori, bilimsel çalışmanın yürütüldüğü belirli bir konuda, deney ve gözlemlerle elde edilmiş birbirinden farklı, çeşitli bulguların, bir açıklamasıdır... birbirinden farklı ve çelişik en çok bulguyu birden açıklayabilen teori, en genel teoridir... içinde bir çok (dar alanda geçerli) yasalar yer alabilir... teori, bilimin gerçekliğe en duyarlı yaklaşımı olduğundan ve gerçekliği yasadan daha geniş bir açıyla kuşattığından; ispatlanarak yasa filan olmaz... sürekli biriken bilimsel bulguları (deney ve gözlem sonuçlarını) açıklamaya devam ettiği sürece sorun yoktur... ama, biriken yeni bulguları açıklayamaz hale gelince; o teoriyi de (bir özel durum ya da alt küme olarak kapsayan) daha genel ve daha geniş kapsayıcılığı olan, yeni bir teoriye yerini bırakır... ama bu durum, 'geçersiz hale gelmek' değildir...
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
teori, bilimsel çalışmanın yürütüldüğü belirli bir konuda, deney ve gözlemlerle elde edilmiş birbirinden farklı, çeşitli bulguların, bir açıklamasıdır... birbirinden farklı ve çelişik en çok bulguyu birden açıklayabilen teori, en genel teoridir... içinde bir çok (dar alanda geçerli) yasalar yer alabilir... teori, bilimin gerçekliğe en duyarlı yaklaşımı olduğundan ve gerçekliği yasadan daha geniş bir açıyla kuşattığından; ispatlanarak yasa filan olmaz... sürekli biriken bilimsel bulguları (deney ve gözlem sonuçlarını) açıklamaya devam ettiği sürece sorun yoktur... ama, biriken yeni bulguları açıklayamaz hale gelince; o teoriyi de (bir özel durum ya da alt küme olarak kapsayan) daha genel ve daha geniş kapsayıcılığı olan, yeni bir teoriye yerini bırakır... ama bu durum, 'geçersiz hale gelmek' değildir...
Zaten ispatlanarak yasa olur diyen yok geçerliliğini koruyarak sağlamlaşarak yasa kanun olur neden yer çekimi kanunu kütlenin korunumu kanunu derlerde teorisi demezler hiç düşündünüzmü Hiç evrim kanunu diyen birini duydunuzmu sizce bu dil uyumundan kaynaklanan birşeymi açın 2001 basım biyoloji ders kitabı lise 1 e bakın inanmıyorsanız ben o kitabı hazırlayan profesörlerin ve talim terbiye kurulunun yalancısıyım
:)
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Vikipediden alıntı bakın

''Bir bilimsel kanun, gözlem ve deneylerle iyi desteklenip kanıtlanmış matematiksel prensiptir. Tipik olarak bilimsel kanunlar, matematiksel formüllerle ifade edilirler.

Bilimsel kanun konsepti, bilimsel teori konseptiyle yakından ilişkilidir. Tipik olarak, kanunlar teorilere nazaran dünya hakkında daha kısıtlı öngörülerde bulunurlar.

Fizik bilimi, Fizik Kanunları diye bilinen bilimsel kanunlar başta olmak üzere bir takım bilimsel kanunlar tanımlar. Ayrıca, biyoloji bilimide Mendel_genetiği ve genetikteki Hardy-Weinberg_Kuralı prensibi gibi bir takım bilimsel kanunlar tanımlar.

Ve genel kanının aksine, kanıtlanan teori (kuram) kanun olmaz. Kanunla teori arasında doğrudan, tamamlayıcı bir ilişki yoktur.

Stub icon Bilim ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.''

genel kanının aksine demişler ki kim buna karar verebilir genel kanının doğru olmadığını iddia edebilir vikipedi ama gökten vahiyle indiğine inanılan bir site değil elbette sonuçta birkaç bilim insanı biraya gelip yayın yapıyor demekki neymiş doğruluğu ispatlanana kadar her iki düşünceyide hesaba katmak gerekir.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
İzafiyet teorisi?
belirttiğiniz örnekte dediğim şeyi destekliyor izafiyet henüz o kadar kalıplaşmış sağlam bilgiler değil ki ışık hızında deneyler yapılamadı henüz cern de birtakım faliyetler sürüyor ordada ışık hızına yaklaşılmaya çalışılıyor daha çok var :)
 

birazdahaderinmavi

Yeni üye
Katılım
29 Ara 2011
Mesajlar
1,976
Puanları
0
Yaş
54
teori ve yasa arasında, geçerlilik alanı bakımından bir farklılık vardır... yasalar, çok sınırlı bir alanda geçerlidir; ama teori, bir çok yasayı da içerecek şekilde, daha geniş bir alandaki bilimsel bulguları açıklar...
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
teori ve yasa arasında, geçerlilik alanı bakımından bir farklılık vardır... yasalar, çok sınırlı bir alanda geçerlidir; ama teori, bir çok yasayı da içerecek şekilde, daha geniş bir alandaki bilimsel bulguları açıklar...
Haklısınız tıpkı bilgisayar programları gibi çok basit programlar birleşir birleşir daha kapsamlı programları oluşturur. Fakat o küçük programlar daha sade oldukları için işleyişleri kodları bütyük programlarınkinden çok daha iyi bilinir.

Benzetmem belki karışık oldu ama teori birçok kanun ve teoriden yola çıkılarak oluşturulur kısaca.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
ama şu konuda ayrılıyoruz geçerlilik alanları diye bir ayrım söz konusu değil birbirine tıpatıp benzeyen denk kümeler fakat eşit değiller işte.
 

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
belirttiğiniz örnekte dediğim şeyi destekliyor izafiyet henüz o kadar kalıplaşmış sağlam bilgiler değil ki ışık hızında deneyler yapılamadı henüz cern de birtakım faliyetler sürüyor ordada ışık hızına yaklaşılmaya çalışılıyor daha çok var :)
O kadar derken, ne kadar? İzafiyet doğrultusunda sağlam hesaplamalar yapılmıştır. Bu hesaplamaların, uygulamada geçerli oldukları bir gerçekliktir. Örneğin, Dünya yörüngesinde dolanan uyduların saatlerinde sapma olması ve bu sapmanın izafiyet teorisi çerçevesinde yapılan hesaplamalar ile ayarlanması gibi bir durum vardır. Bu hesaplamalar olmasa idi, Dünya saati ile uydunun sistemindeki saat farklılık gösterecek, bu durum da büyük sıkıntılara sebep olacaktı. Ayrıca, Merkür gezegeninin hareketindeki anormalliği izah edebilmektedir. Bu teori, ilk ortaya atıldığı zaman, büyük kütleli gök cisimlerinin, etraflarındaki uzayı bükmüş olmaları gerektiği bilgisini içermektedir. Bunun tespit edilebilmesi için de yıldızlardan gelen ışık hüzmelerinin, Güneş'e yakın bir noktadan geçerken, Güneş'in uzayı bükmesi nedeniyle sapacakları ifade edilmiştir. Bu ispat ise 1920'li yıllarda Güneş tutulmaları gözlenerek yapılmıştır. Işık hızının sabit hız olduğu halen geçerlidir. Kısacası oldukça sağlam dayanak noktaları vardır. Böyle olmasaydı, zaten "bilimsel teori" sıfatını alamazdı. Şu an itibari ile, kendi alanında, gerçeğin en isabetli açıklaması İzafiyet teorisidir. Eğer bu teorinin belli çıkarımları geçerliğini kaybederse, bu demek değildir ki bu teori hiçbir şekilde gerçeğin bilgisini taşımamaktadır. Özetle, bilimsel teoriler ispatlandıkları için kabul görürler. Bilimsel sürecin işleyişi budur. Gerçeğin, daha isabetli bir açıklamasının yapılması ihtimali, teorilerin, gerçeğin bilgisini taşıdıkları gerçeğini ortadan kaldırmaz. Newton, şeylerin yere düşmesi "gerçeğinden" hareketle teorisini oluşturmuştur. Hareket noktası nedir? Gerçekliktir. Bilimsel teorilerin hareket noktası bu gerçekliktir. İzafiyet teorisi ortaya atıldı diye, ayaklarımız yerden kesilmiş değildir halen yere basmaktadır. Şeyler halen yere düşmektedirler. Kısacası, izafiyet "o kadar" (ki ne kadar olduğu sizin hayal gücünüze bağlı) sağlam bilgilerle desteklendiği için bilimseldir. "O kadar" bilimsel olmasaydı, "bilimsel teori" sıfatını kazanamazdı. Cern'de faaliyetler sürer, bilimsel ilerleyiş böyledir zaten. "Einstein aşılmaz dedi, o halde ışık hızı aşılmaz, üzerinde hiç çalışmayalım" gibi birşey söylenecek değildir. O dediğiniz ancak ortaçağda geçerli olabilir. "Aristo öyle dediyse, boynumuz kıldan incedir".Teoriler ispat ediltikten ve kabul gördükten sonra, yanlışlanana kadar geçerlidirler. Bilimsel sürecin işleyişini kavrarsak, neyin ne olduğunu daha isabetli tarif edebileceğimiz fikrindeyim.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Evet yazdıklarınıza tamamen katılıyorum. Ayrıldığımız nokta şu genel kanı meselesi teori ve kanun aynı şeyler ama bana ve benim gibi düşünen bir çok insana göre ise teori ve kanun gene aynı şeyler fakat kanun daha böyle yer etmiş kesinleşmiş gözüken verilerdir.Diğer yazdıklarınıza zaten harfiyen katılmaktayım böylece izafiyet hakındaki görüşlerinizden faydalanmış olduk :)

Bana göre izafiyeti ilginç kılan düşündüren olay şudur dünyamı güneşin etrafında dönüyor yoksa dünya olduğu gibi sabit kainatmı dünya etrafında dönüyor GİBİ merakımızı cezbeden enterasan sorulardır :)
 

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
Zaten, teorinin farklı kullanımları olduğu için bu başlığı açtım. "Bilimsel teori", gerçeklere dayanmıyor, sağlam verilerle desteklenmiyor, ispatlanmamıştır şeklinde bir anlayış var; fakat bu doğru değildir. Bunun anlaşılması lazım.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Gerçekten iyi yaptınız itiraf etmeliyimki bende o dediğiniz anlayışa doğru kayıyordum küflenmişim kişisel yaşantım epeybi bu düşünce bilim faliyetlerinden uzak kalmıştı tekrar teşekür ederim pekiştirmiş oldum.
 

flzf

Yeni üye
Katılım
12 Mar 2009
Mesajlar
1,028
Puanları
0
Yaş
32
Ha bu arada orda sözü geçen ''o kadar sağlam'' ibaresi kalıplaşmış genelleşmiş çok eskiden beri var olan anlamında kullandığım kelime gurubuydu yoksa gözlem deney hipotez gibi aşamalarla kabul görmüş bilimsel bilgilerden oluşur izafiyet teorisi.
 

Ferdinand Bardamu

Yeni üye
Katılım
30 Nis 2012
Mesajlar
2,000
Puanları
0
Yaş
37
Ha bu arada orda sözü geçen ''o kadar sağlam'' ibaresi kalıplaşmış genelleşmiş çok eskiden beri var olan anlamında kullandığım kelime gurubuydu yoksa gözlem deney hipotez gibi aşamalarla kabul görmüş bilimsel bilgilerden oluşur izafiyet teorisi.
İşte evrim de, diğer bilimsel teoriler de öyledir, ancak inanç nedeni ile değilmiş gibi algılanıyor, algılanmak isteniyor.