Mehmet Ruhi Su, 1912 yılında Van'da doğdu ve ailesini kısa süre sonra kaybetti.Memur olarak çalışan babasının tayini ve ataması vesilesiyle Van'a yerleşti ve çocukluğunun büyük bir bölümünü burada geçirdi. Çocukluğunun geri kalan ve gençlik yıllarını yanlarına verildiği yoksul bir aile ve daha sonra da öksüzler yurdunda geçirdi. Bir ara İstanbul'da askeri okullarda okudu, ancak müzik sevgisi onu yeni arayışlara itti. Adana Öğretmen Okulu'nda okurken, Ankara'ya Müzik Öğretmen Okulu'na (Musiki Muallim Mektebi) girmeyi başardı.1942`de Ankara Devlet Konservatuarını`nın Şan bölümünü bitirdi. Aynı yıllarda sırasıyla Ankara Cebeci İkinci Ortaokulu`nda sonra Hasanoğlan Köy Enstitüsü`nde müzik öğretmenliği yaptı.Cumhurbaşkanlığı Orkestrası’na seçildi, konservetuarın opera bölümünde de okudu ve daha sonra da Devlet Operası'nda çalıştı. Devlet Operası sanatçısı olarak, Bastien Bastienne, Satılmış Nişanlı, Madame Butterfly, Fidelio, Tosca , Yarasa, Aşk iksiri, Rigoletto, Figaro'nun Düğünü, Maskeli Balo ve Konsolos gibi operalarda rol aldı. Türk Opera Sanatı'nın temelinde Ruhi Su'nun da katkısı büyüktür.

Ankara Radyosu`nda onbeş günde bir yayınlanan türkü programları düzenledi; Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi`nde büyük bir koro oluşturdu.Aldığı klasik batı müziği eğitimi , ömrü boyunca kendini adadığı türkülerin yorum ve icrasına yaklaşımının kurumsal temelini oluşturdu.

Ruhi Su, sosyalist dünya görüşü nedeniyle 1952-1957 yılları arasında 1951 TKP tevkifatı dolayısı ile hapis yattı. 1960'ta İstanbul'da Taksim Belediye Gazinosu'nda sahneye çıkan Ruhi Su, bir yandan da halk türkülerini kaydedip, arşivleme görevini üstlendi. Bu arada radyoda da 'Basbariton Ruhi Su Türküler Söylüyor' anonsuyla sunulan bir radyo programı yaptı. Bu programlardan birinde söylediği "Serdari Halimiz Böyle N'olacak? Kısa çöp uzundan hakkın alacak" türküsü nedeniyle radyodaki işine son verildi.

Söylediği türkülerdeki siyasi vurgular yüzünden aleyhinde kampanyalar başlatılan ve işini kaybeden sanatçı, türküleri derleyip, yeniden yorumlama işine kendi başına devam etti. 1975'te Sümeyra Çakır'la birlikte Dostlar Korosu’nu kurdu. 1978'den sonra ürettiği kasetlerle halk müziğinin, yaygınlaşmasına büyük katkıda bulundu. Aydınlara türkü dinlemeyi öğreten kişi olarak da bilinir.

1979 yılı Temmuz ayında Frankfurt'da yapılan Almanya 1. Gençlik Festivali'ndeRuhi Su, 12 Eylül yönetiminin engellemeleri yüzünden yurtdışında tedavi şansı bulamadı ve 20 Eylül 1985'te öldü.

Kendisi Alevi Deyişlerini okumuş, Pir Sultan'ın, Hatayi'nin ve diğer ozanların deyişlerini yorumlamıştır. Nazım Hikmet'in şiirlerini ilk besteleyenlerdendir. 1957'de hapisteyken söylediği Mahsusmahal adlı türküsüyle ünlendi.






Ruhi Su Türküleri



O Yar Gelir

O yar gelir, yazı da yaban gül olur,
Yüzün görsem tutulur dilim lal olur,
Aşka düşen divane gezer del`olur.

Evlerine vara gele usandım,
El kızını ben kendime yar sandım,
Yüreğime hançer soktu gül sandım.

Mezarımı derin kazın, dar olsun,
Altı lale, üstü çimen bağ olsun,
Ben ölürsem sevdiceğim sağ olsun.


Türkünün Kaynağı & Mahlası: Ruhi Su





GEÇTİ DOST KERVANI

Şu karşı yaylada göç katar katar
Bir güzel sevdası serimde tüter
Bu ayrılık bana ölümden beter
Geçti dost kervanı eğleme beni

Şu benim sevdiğim başta oturur
Bir güzelin derdi beni bitirir
Bu ayrılık bize zulüm getirir
Geçti dost kervanı eğleme beni

Pir Sultan Abdal'ım kalkın aşalım
Aşıp yüce dağı engin düşelim
Çok nimetin yedik helallaşalım
Geçti dost kervanı eğleme beni


Pir Sultan Abdal / RUHİ SU


Altın Hızma Mülayim

Altın hızma mülayim,
Seni Hak'tan dileyim,
Yaz günü temmuzda,
Sen terle ben sileyim.

Gün gördüm, günler gördüm,
Seni gördüm şad'oldum.

Altın hızma incidir,
Gömleği nar incidir,
Benim lal olmuş dilim,
Ne dedim yar incinir.

Gün gördüm, günler gördüm,
Seni gördüm şad'oldum.

Altın hızma tumağa,
Yanaşıp al yanağa,
Güzel gel görüşelim,
Men gidirem ırağa.

Gün gördüm, günler gördüm,
Seni gördüm şad'oldum.

Yöre: Kerkük
Kaynak : Abdurrahman Kızılay-Nida Tüfekçi



MAHSUS MAHAL

Mahsus mahal derler kaldım zındanda
Kalırım kalırım dostlar yandadır
İkelleri kızıl kandadır kanda
Ölürüm ölürüm aklım sendedir

Artar eksilmeyiz zındanlarında
Kolay değil derdin ucu derinde
Kumhan Irmağı'nda Karaburun'da
Bulurum bulurum öfkem kındadır

Dirliğim düzenim dermanım canım
Solum sol tarafım imanım dinim
Benim beyaz unum ak güvercinim
Bilirim bilirim gelen gündedir

Söz: RUHİ SU