Konu: Vicdan nedir?

Vicdan ahlak felsefesinin temel kavramlarından biri..Bundan öte günlük yaşamımızda da sıkça kullandığımız bir kavram.Onunla ilgili ne biliyoruz/bildiklerimiz acaba doğru mu?

İç-sesimiz; tüm duygu ve düşüncelerimizin süzgecinden geçtiği insan olmanın en yüce kat-ı olan yargılama sürecimiz, vicdan…ak-törenin/bireysel etiğin şekillendiği bu alan insanın sosyal doku içerisinde gelişme sürecinde ona eşlik eden ve karşılıklı etkileşimler ile dokunan ve fakat kişinin kendince inşa ettiği direnç noktası…akla karanın ayrıldığı, iyi ile kötünün harmanlandığı, doğru ve yanlışın iz-düştüğü sorumluluk bilinci…insanın sömürülmesine neden olabilecek yumuşak-karnı…vicdan/sızı-nın ruhtaki/duygudaki yerleşkesi…

vicdan,aklımıza gelen her şeyi yapma hürriyeti değildir.vahşet değildir.
akıl muhasebesi.seçimler.olması gereken her şey.niye evimizin camını kırmıyoruz.neden saçmalamıyoruz.
çünkü,vicdan bizim sınırlarımızdır.

Vicdanın içimizdeki mahkeme olduğu doğrudur.Bazıları (bunu arkadaş çevreme de sordum)vicdanın doğuştan geldiğini savundular.Tıpkı düşünme yetisi gibi, bizi diğer canlılardan ayıran temel özelliklerden biri olarak nitelediler.Ben buna pek katılmıyorum.En azından düşünme potansiyeline sahip olduğumuz gibi vicdani varlık olma potansiyelini de doğuştan getirebiliriz belki...Ama aklını kullanmayan, düşünme yetisini geliştirmeyen sayısız türdeşimiz varsa- ki var- vicdanının farkında olmayanlar da mevcuttur.Vicdan sorumluluk duygusu ve sevgiyle gelişip sesini duyurabilir ancak...
ikincisi, pekçok insanın vicdanı salt acıma duygusu ile eşdeğer tutması bu kavramı sınırlıyor.Adalet duygusunun temelinde de vicdan vardır bence...Vicdanlı insan hak yemez.Hakkını da savunmaktan kaçınmaz.Kendisine karşı da vicdanlıdır çünkü...

vicdanın diğer türlerden ayıran bir nitelik olduğu ve tarihsel bellek içerisinde doğuştan tüm bireylerde var-olduğu kanısındayım. bunun yeşermesi için gerekli sosyal dokunun bulunması halinde tüm insanlarda vicdan gelişebilecek bir edimdir. hiç bir insan kötücül olarak doğmaz; bu doğanın kendine aykırıdır; onu kötüleştiren sosyal/ekonomik/politik dokulardır. Vicdanın bunlardan ayrı ele alınması olanaksızdır.

vicdan bizim Allah tarafından yaratıldığımızın en somut örneğidir.

nejdet Nickli Üyeden Alıntı

. hiç bir insan kötücül olarak doğmaz; bu doğanın kendine aykırıdır; onu kötüleştiren sosyal/ekonomik/politik dokulardır. Vicdanın bunlardan ayrı ele alınması olanaksızdır.

Doğada vicdanlılık yoktur.Sadece güçlü/hızlı vb olana yaşama hakkı sunulur.Bir sperm yumurtaya ulaşmak için koşarken kardeşlerimin var olma hakkını ellerinden alıyorum diye mi düşünüyor?İnsanın insanlaşması için vicdan gereklidir.Eğitimin gerekli olduğu gibi...
Vicdanın tıpkı ahlak gibi sonradan kazanıldığını ,en azından sonradan içselleştirilip/işlevselleştirildiğini düşünüyorum.Öyle olmasa idi sosyal/ekonomik/politik dokular vicdanı yönlendiremezdi.ABD , yıllarca köleciliğin ayıbını taşıdı.Ve tabii başka ülkelerde.Hiçbiri bunu vicdan sorunu olarak görmedi.A.Lincoln'e kadar doğuştan iyi olan vicdanlı insanlar/topluluklar bu savaşı vermediler? Neden acaba? Eski yunan uygarlığında erdem timsali filozofların da köleleri yok muydu?Çünkü insan doğası gereği doğruyu değil faydalıyı seçer.İnsanlaşabilmek, eğitim, ahlak ve sorumluluk duygusunu vahşi/bencil doğasına egemen kılabilmektir.Ancak insanlaşabildiğimizde vicdanımız konuşmaya başlar..

Saf/salt doğada vicdan yoktur; evet, zaten yukarıda da belirttiğim gibi insan türünü ayıran niteliklerden biridir diye belirtmiştim. Zigotun gerçekleşmesi anından geriye doğru giderek şansını yakalayamayan spermlerin kardeş olduğu sonucunu çıkartmak yanıltıcı olacaktır. Spermlerin seçme şansı/gücü yoktur; onları devinmeye sürükleyen insan diğer türlerden farklı olarak seçme yapabilir. Fark buradadır. Seçme yapabilme yetisi/gücü nasıl oluşmuştur; zira, seçme yapabilecek durumda olanın sorumluluğundan söz edilebilir. Seçme yapabilme yeterliliğini taşımayanın edim/sizliği yargılanamaz. Vicdan temelde bir yargı süreci olduğuna göre bunun seçme yeteneği/özgürlüğü ile yakından ilişkisi vardır. Köleciliğin biçim ve şekillerinin değişmiş olması günümüzde kölelerin kalmadığı anlamına da gelmemektedir. Doal seçmecilik ile insanın seçmeciliği bir-aynı olgu değildir. İnsan nasıl insanlaşmıştır?

Henüz devam eden bir süreç bu bence .Olmuş-bitmiş değil, olmakta olan...Adı farklı da olsa köleliğin devamı insani bir seçim olarak çok daha vahim değil mi?O zaman doğal seçiciliği tercih ederim.Dürüst ve çıkarsızdır hiç değilse...

insanlaşma "mükemmel" olanın sürecini yaşamamaktadır. çünkü "mükemmel" yoktur. filozofların dediği gibi hiç bir şey yoktan var vardan da yok edilemiyor. gelinen sürecin tarihsel geriye yürüyüşü/aydınlatılması ve irdelenmesi ile değerlendirilmesini yapacak olan da yine vicdan sahibi insan olacaktır. İnsan tür olarak nasıl bir gelecek düşlemekte ise ona göre tercihlerini yapacaktır. bu açıdan vicdana fazlası ile gereksinim olacaktır. insanın insana köleliği bitecektir; hiç bir şey tarihin mahzeninde sonsuz dek saklı kalamaz.