Konu: Sokrates

Hem yazdığıma verdiğin değer, hem de "hoca" hitabın için teşekkür ederim Diyalektik İsmail. Henüz hoca değilim, bir gün olabilirim umarım Ahlak ve erdemin bilgisi, ya da ahlak ve erdem dolayımıyla bilgi desek de olur tabi ki Sokrates'in amaçladığı şey için.

Antik Yunan gerçekten ilginç bir dünyaymış. Daha sonraki - Batı'nın - felsefe tarihinde ortaya çıkacak hemen her düşüncenin ve akımın bir öncülünü bulmak mümkün o dünyada. Sokrates ise o dünyada çok özel bir filozof, felsefeye, ahlaka, erdeme, akla, ruha... bugün anladığımız anlamlarını kazandıran kişidir. Ondan önce erdem (arete), canlı ya da cansız her varlığın özüne işlenmiş olan işlevini (ergon) yerine getirmesinden ibaret olarak düşünülürdü Antik Yunan'da. Örneğin kölenin erdemi efendisinin söylediklerini layıkıyla yerine getirmesi, ateşin erdemi yakmak... olarak görülürdü. Sokrates ise - Antik Yunan'da ilk defa olmak üzere - insanın ne olduğu sorusunu sorarak bu erdem anlayışını dönüşüme uğratır. Çünkü eğer insanın, diğer bütün ikincil özelliklerinden (köle, efendi, erkek, kadın... vs. olma ilineklerinden) bağımsız olarak, sadece insan olmak bakımından sahip olduğu bir doğası varsa, erdem de insanın bu doğasını, özünü yerine getirmesi olacaktır. Sokrates insanın bir doğasının olduğunu ve bu doğayı da bedeninde değil, ruhunda taşıdığını savunmuştur. Bütün insanların bu aynı doğayı paylaşması ise, insanlık düşüncesine giden yolu açmıştır. Böylece erdem, insanın ruhunda taşıdığı bu doğaya, yani özüne, ruhunun hakikatine uygun olarak eylemde bulunması haline gelir. İnsan, ruhunda var olan bu hakikate ise ruhunun bir parçası olan aklı ile ulaşacak, erdemin bilgisine aklı ile varacak ve Sokrates'e göre erdemi bilmek erdemli eylemekle aynı şey olduğu, yani insan bilerek kötülük yapamayacağı için de, bu yolla erdemli olacaktır. Bu ise önemli bir dönüşümdür. Descartes'ın madde-ruh ayrımını, ondan 2000 yıl önce Sokrates yapmıştır. Bu sayede de günümüzdeki insanlık ve erdem anlayışının ilk örneğini sergilemiştir.

Sevgili Macavity ; yazılarınızı bende çok keyifli okuyorum, anlaşılır ve rahat bir üslupla yazıyorsunuz, yani bir konuyu googledan taratmaktansa sizden okumayı yeğlerim (:


....Ve şöyle der Gizli Servis, kayıp açığa çıktığında:
“Macavity’nin işidir bu mutlak!” – ama O şimdi bir mil uzakta. ((:

Güç isteminin en güzel örneğidir.Bütün diyaloglarında(Platon tarafından kaleme alınmış olsada kendi etkisi çok fazladır.)insanları överek aslında onları küçümsemiş ve kendi ruhunu ve bedenini ironik(Sokratik ironi) bir yolla yüceltmiştir.Ölümü bile bu egonun sonucudur.Egosuz görünen en büyük egoisttir Sokrates.