Konu: Güzellik ve Çirkinlik Nedir?

Güzel ve çirkin, iy ve kötü, doğru ve yanlış olguları insanlaşmaya başladığı günden bu güne kadar insan türünün bir gölgesi gibi ardı-sıra onunla var-ola gelmiş olgulardır. Yere ve zamana göre, kişilere ve toplumlara göre sürekli renk değiştiren bu olgular insanlık tarihinde yer edinmiş olmalarına göre tartışmaya değer görünmektedirler. Ortak bir konu paydası olabileceğini düşünerek tüm katılımcı arkadaşlarımın değerlendirmelerine, engin düşünce ve eleştirilerine açıyorum. Ortaklaşabilecek miyiz? kim bilir?

bir olgunun ne olduğu ile onun hakkında karar verme süreci bir-aynı şey midir? birden fazla olgu da tek olguya indirgenemez!

güzel-çirkin,
iyi-kötü,
doğru-yanlış
zıt ve birlikte var-olan değer ve yargılardır.

değer/yargı ilk bakışta öznel görünmektedirler. kişiye göre değişen. oysa gerçekte öyle midir; kişi/ler bu değer ve yargılarını hazır bulmuyorlar mı? hazır buluyorlar ise, kişinlerin bunlara katkıları ya da bunlardan dolayı etkilenmeleri bu olguları ne ölçüde etkilemektedir? yukarıda belirtilen tüm olgusal gerçeklikler her ne kadar kişisel görünseler de öyle değillerdir. bu olguların toplumsal doku içerisinde belirginleşen şekilleri ve bunların kişilerdeki yansıma ve kırılmalarına göre yer ve zamanda toplumsal ve kişisel faklılık gösterdikleri görülecektir. böyle olunca, evrensel bir güzel, iyi ve doğru dan söz edebilmek olanaklı mıdır?

Evrensel bir güzellikten söz edebilmek olanaklı değildir. Çünkü güzeli herkes aynı derecede göremez. Birinin gözlüğü vardır, birinin dürbünü. Oysa uzay teleskobu olan tanrı vardır. Herkes gözlüklü, yada herkes dürbünlü olsa idi evrensel bir güzellikten söz etmek olanaklı olacaktı. Çünkü herkes güzelliği aynı şekilde görecekti.

Bu çeşitliliğin olması kötüdür. Dünya üzerinde ne kadar anlaşmazlık varsa güzelliği, iyiliği, doğruluğu farklı görmekten kaynaklanır.
Tabi tanrıya en yakın olanlar gerçek güzelliği, iyiliği, doğruluğu daha yakındırlar ve daha iyi görebilmektedirler. Oysa tanrıya en uzakta olanların ise güzelik anlayışı, doğruluk anlayışı, iyilik anlayışı gerçeklikten çok uzaktır.

güzel, iyi ve doğruyu farklı gördüğümüzden dolayı mı anlaşmazlık içindeyiz? yosa anlaşmazlık içinde olduğumuzdan dolayı mı güzel, iyi ve doğruyu farklı görmekteyiz? Farklı görmek neden kötü olsun ki? Tam tersine farklı olmamak yanlış bir durum olsa gerek.

güzel, iyi ve dorğru çirkin, kötü ve yanlışın karşısında yer almaktadırlar. Artı ve eksi kutuplar gibi. Algıları olumlu yönden etkileyen olgular algılayan için güzeldir, zarar vermeyen iyi, amacına yönelen ise doğrudur. Algı, zarar ve amaç salt kişisel midir?

güzel herkesin beğenebildiği, beğenebileceği olmalı ki adına güzel diyebilelim. her şeyin beğenilme ihtimali varsa eğer her şey güzeldir. sorun bence güzelin ne olduğu değildir bu yüzden, çirkinin ne olduğudur. bir sorun daha var. o da sıralama. yani güzel, daha güzel, en güzel... çirkinlik bu sıralamada olmalı.
kelimenin anlamı çok genişlerse eğer cevaplamak da o derece zorlaşıyor. eylemleri güzel ya da çirkin olarak değerlendirmek mesela, savaşı değerlendirmek. direnebilmek, karşı koyabilmek güzel davranışlar ancak sıralamanın sonlarına doğru gelindiğinde savaşma eylemi çirkinleşmeye başlıyor.
doğru, daha doğru ve en doğru,, bu üçünden en azından biri yanlıştır ya da biri doğrudur. yani sıralamaya girdiğinde yanlış kendini doğrunun içine saklamaya başlıyor.
elimizde bir miktar taş var. aralarından en güzeli seçmek için bir sıralama yapmaya çalışırsak aslında bu sıralamada taşlardan birini çirkinleştirmiş oluruz, halbuki taşlar elimizde iken hepsi güzeldir.

Algılar içinde yaşanılan toplumun tarihsel tüm birikimi ile tanımladığı üretim/tüketim/paylaşım biçimleri ile belirlenir ve kişi bunları hem hazır bulur hem de içselleştirerek öznel yapısına dönüştürür. Kişisel farklılaşma, kişinin tarihsel belleğini kullanma ölçüsüne göre değişir ve algı bu haliyle toplumsal-özneye dönüşür. Toplumsal-öznenin algılaması genele yayıldığı ölçeklerde genel, değilse ayrık durur. Genel kanı ile tanımlanan güzel-çirkin, toplumsal özne tarafından farklı görülebilir. Örneğin yere tükürmek genel kanıca çirkin, yanlış ve kötü olarak değerlendirilir. Yere tüküren özne ise bu şekilde bir algıyı taşımadığından olsa gerek “ne var bunda” diyerek geçiştirecektir. Tam tersi durum da düşünülebilir. Her iki durumun örtüşmesi ve kendince çelişmesi de söz-konusu olabilir. Evin halısına çöp dökmek, izmarit atmak vs. genel ve özel kanıca çirkin, yanlış ve kötü olarak değerlendirilir ve fakat bu kanıyı taşıyan genel-kanı sokak, cadde, park vs olduğunda kendi ile çelişerek her türlü çöpü dökmeyi sürdürür. Bu durum güzel, iyi ve doğrunun algılandığı yer/zamanı ile sıkı bağlantı içerisinde olduğunu gösterir. Benzer örnek insan emeğinin sömürülmesinde de ortaya çıkar. Demek ki, her yer/zamandaki güzel, iyi ve doğru güzel, iyi ve doğru olmayabilir. İşte toplumsal-özne bunu gören öznedir. Bu olgular o kişide farklıdır.

sayın Enkaz, "en" dğerinin her olguyu çirkinleştirdiği konusundaki yaklaşımınıza kesinlikle katıldığımı belirteyim. Ayrıca belirttiğim gibi zıt olgular olan bu olgulardan birinden söz ettiğimizde o durum içinde karşıtını da zaten barındırmaktadır. bir belirleme yaptığımızda örneğin güzel dediğimizde çirkini de tanımlamış oluyoruz. değil mi?

Nejdet kurgulanmış akıl köleleri olduğumuzu belirtmek istiyorum.Benim düşüncem dediğim şey bir başkasının bana kurguladığı çukur!
Ki varlık olan kendimi bile birilerinin kurgusu olarak belirliyorum evet Big Bang görkem kokan bilim!
İki seyin doğru yanlış güzel çirkin vs.. tüm bunların dahi ben gelmeden belirlendiği -kılıflandırıldığı- bir Dünya da öznel olmakla teselli buluyoruz, ne dersin?
Olguların kişisel farklılıkları inancındayım..

Aksiyom,

Erasmus boşuna "deliliğe övgü" leri dile getirmemiş.

bilge ne diyor; şu an düşünürü hatırlamadım " başkasının düşüncesi ile akıllı olacağıma, kendi düşüncelerim ile deli olmayı yeğlerim".

kurgulanmışlıkların hepsini hazır buluruz. öyküleri, tutkuları, sevgileri, aşkları, uzaklıkları, insana dair ne varsa biçilmiş bir don gibi üzerlerimie geçirilmek istenir. ne ki, kişi tüm donlara sığmayan bir öznedir de...bunu ancak tarihsel bellek dediğim olguyu kullanması ve ona katkıda bulunması ile gerçekleştirebilir. Julien Benda'nın bir sözü aklıma geldi. kısaca diyor ki; "entelektüelin görevi, tüm dünya önünde diz çökse de haksız olana karşı insan olma onuru ile karşı gelmektir".

her üç zıt olgu öznelliği ile toplumsal bir yapı içerisinde bulunur. belki de bunları -güzel, iyi ve doğru olanı- çoğaltabilmek önemlidir. ne ki, her üç olgu da, ayrışıksız ortaklaşılabilecek olgular değillerdir. bu nedenledir ki, söylediğin gibi öznelliklerini korumayı sürdürecekleridr. Ancak, şu farkla ki, her üç olumlu yaratının kişiselleştirilmeden, diğeri için yaratılması bir gerekliliktir. değilse, her güzel çirkine, her iyi kötüye, her doğru yanlışa dönüşür.

Başkasının düşüncesi ile akıllı olacağıma, kendi düşüncelerim ile deli olmayı yeğlerim.Bilgeyi an-l-ıyoruz çok iyi...
Hoş şuanda kolektif deliliği besliyoruz bence bizlere özel bir kimlik kartı verilmeli. =)
Eee tabi Nejdet bazılarımız bu masallarla uyudu ve büyüyor..Kılıfların içinde rahat etmeleri normal(!) geldi bana.
Yine övündüm..

nejdet Nickli Üyeden Alıntı

her üç zıt olgu öznelliği ile toplumsal bir yapı içerisinde bulunur. belki de bunları -güzel, iyi ve doğru olanı- çoğaltabilmek önemlidir. ne ki, her üç olgu da, ayrışıksız ortaklaşılabilecek olgular değillerdir. bu nedenledir ki, söylediğin gibi öznelliklerini korumayı sürdürecekleridr. Ancak, şu farkla ki, her üç olumlu yaratının kişiselleştirilmeden, diğeri için yaratılması bir gerekliliktir. değilse, her güzel çirkine, her iyi kötüye, her doğru yanlışa dönüşür.

Tamamıyla katılıyorum.Teşekkürlerimi iletiyorum.

Güzel ve güzellik, iyi ve iyilik, doğru ve doğruluk olumlu olan ve olumlu seçimi ifade ediyor. Çirkin, kötü ve yanlış olan da kendini doğrulamak ister; başka bir anlatımla çirkinin, kötünün ve yanlışın çirkini, kötüsü ve yanlışı olmaz; onlar da kendilerini güzel, iyi ve doğru olarak göreceklerdir. Bu nedenle asıl olan güzel, iyi ve doğrunun içerik olarak doldurulmasıdır; bu durum çirkin, kötü ve yanlışı ayıklayacaktır. Çirkin, yanlış ve kötünün olumsuz karakterleri onlardan uzaklaşılmasına neden olur. Beğenilen, zararsız/yararlı ve inanılabilen olanı isteme arzusu/eğilimi canlının ilk-elden yönelimlerine ve var-olmasına denk düştüğü için her üç olgu her zaman dominant/aktif/baskın çıkar. Çirkin, kötü ve yanlışın gizlenmesi bu nedenledir. Beğenilmeyen, zararlı ve inanılmayacak kadar sahte/maskeli olan olgu; çirkin, kötü ve yanlış neden sığındığı tersi olgulardan daha fazla yer kaplamayı başarmaktadır?

doğrular ve yanlışlar her çağda değişir güzellik ve çirkinlik değerleride.. zıtlıklar zamana ve mekana mahsus özelliklerdir. Bir kirpi çok çirkin görünürken aslında çok güzel bir hayvandır. algılarımız ve duyumlarımız trend ve gişe olayları gibi toplumsal popülasyon ve eğilimlere göre değişip şekilleniyor gibi geliyor bana. Herkes uzanabildiği dalın meyvesini yerken pek azımız saklı bahçenin giz'inden tadabiliyor. Dünyada pek eski zaman dilimlerine biat eden sufi kalmadığını düşüyorum. Pop bir kültürdür artık. Senaristler, yazarlar, modelistler,imaj maker'lar, stilistler, reklamcılar ve tüm bu sektörlerin başındaki burjuvazi.. Kim ne derse desin bir avuç insan.. Boy boy manşetler.. Her ne kadar bağırsada sosyalistler en güzel kızıl bizim boyada diye... ağaç bir birine baka baka eğiliyor.. Modern dünyaya neyi sunarsan doğruda yanlışta güzelde çirkinde O olur bence..

Unutmayınızki tabiat ve doğa güzel ve çirkinden öte , doğru ve yanlıştan önce mükemmeldir. Göreceler ise uzaklıklar ve onun tebasından doğan hüsnü kuruntulardan ibarettir bence..